Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Chapit 11 Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
apre sa ak Louis Dejoie. An la gande, du valier réalise bien vite, si jamais l'vérité au pouvoir, gen an pile gros tête, Y fok byen vit li feyo patiki de peyi ya, arete yo boucher yo nan prizon, ou byen feyon fin ak yo. O sino, moun sa yo pral bal an pil problem. Toa pwemye gro tèt sa yo, se pwemye aman Kleman Jumel, dezyemman Louis Dejoie, et toazyemman se General Antonio Ribou. Nou va we, koman di vali pral sevi ak tou le toa, apre sa di vali pral kouri ak an pil, an pil lot moun,
apre l te finwe ansyen prezidans tenyo Vincent. Duvalier pral invite pou vinwe l nan pale nasyonal de ansyen kandida la prezidansyo. Tout d'abo li pral renkontre Clement Jumel, apre sa li pral renkontre Louis Dejoie.
Kom yo tou le det ap travay men kote sou gouvernement estimé, Duvalier kom minis departement du travay E Clément Jumel kom chef biro statistik nan menm depatman di travay sa, ki donk an Duvalier et Jumel te genyen bon jan relasyon. Kom Duvalier tap fè oposisyon kont gouvernement magloa, denpi l'anè 1954, pou rezon sekurite, li te bli jal kache. Klemant Jumel ki devine minis pandan tout gouvernement Paul Maglois, de mem ke frèl du kas Jumel ki devine minis de l'interieur sou Maglois, yo tou le dete toujou konen kote di valier kaché. E poutan yo pat jom denose bay Maglois. Ou kontrèr, di valier te gonti kamenet tap tap ki tap fè trafik nan pou ou prins. Klemant Jumel kom minis nan gouvernement Maglois te pase l'od pou chak mwa. Toa, mekanisyen garaj travou publik, fe gratis, gri se serre, e bon jan reparasyon nan ti kamionet tap-tap sa. Pande renkont la nan pale nasyonal, Jumel ofri Kleman Jumel pou lvoye l ambasadeur da Haiti nan peyi Argentine. Jumel fe Jumel kompran li pa kapab aksepte job sa kon yer, paske l toa fatige. Dr. Gaston Jumel yon fwe Clément Jumel pral komèd yon gwo bètiz lè l fwe publie nan jounal Le Nouvelliste yon lè tout louvri ke l voye bay Ministre de l'Intérieur Frédéric Duvignot kote l explike pou ki rezon Clément Jumel pat aksepte job ambasadeur nan peyi Argentine la, ke Duvalier ouvri. Quelke jou apre sa, yo vin rapote baye Clement Jumel, du vali ete vo e fen an emigrasyon de paspor. Yon pou li, lot la pou madame li, yon fason pou l'forsye e fe Jumel an semak tout madame li ki te veyya. La men, Clement Jumel pou an rak, il al kache. Nan matin 15 novem 1957, selman 3 semen apre du vali ete prete semen kom prezident, yon ofisye la meday ti tal kay jimel. Kom jimel pat la, li te lese yon papye konvokasyon pou jimel prezante l nan bureau la polis pa ou prins le lan demen 16 novem. Le sa, madan jimel ki santi ke vil menm andaje, li te t'oblije li menm tou rale soti il tal kache. Kleman jimel nan kache. Loui de jwa den pi apre grev kowe san pa ou prins yo te fin fere,
Be, rezultat, eleksyon, li tou te nan kache. A go influence Clément Jumel, ansam ak loui de jwa, genyen, e kom yo tou le de, te toujou kache nan peyi ya. Duvalier pense sa represente yo danje grap ou gouvernman. Ke fe duvalier? Nan dat 16 fevrouye 1958, li fe yon deklarasyon publik nan radio, kote l di pa gen okon lod ki bay pou la polis chèche de jwa.
Efektiveman, kek jou apre,
Louis Dejoie nan palè nasyonal, Duvalier te gen avel, minis de l'interieur Frédéric Dumignot, e Dejoie te menè avel, yon nou tab nan pa ou pwens ki te rile masso de zinor. Ansem ak Charles Fonbrun, ki te yon ansyen senater departement la Tiboni.
Menkouman kan Duvalier rishio rapote sa k te pase. Pendè an kont lan, Duvalier propose Dejoie pou l'vore l'ambassadeur d'Haïti nan peyi al etranje. La menm, Dejoie eklate,
Sò ponsè patizan myopwal di de mwen mèm Si jame mwen vin aksepte job ambassade de sa nan gouvernement
Ansyen senateur Charles Fonbrun la mèm Rabat de joa el dil bab Konen byen se pak sitwayen du valye wap pale Men pito ak yon chef d'état E renkont la te fini la Dapwè sa nou pran nan bouch yon mam influyen Nan bureau politik Louis de Joie Renkont la te pase trebyen Duvalier di de joa, kom nou tou le de se de teknisyen nou ye, ki donk nou chaje a disiplin, ou menm kom industriel pe ya bezwen, e ou ka toujou ren pe ya an pil servis, e mta remen kolaborer avem nan gouvenman. Dejwa repon, el di di valye, sol jom ta kolabore, se si solman nou ta kap monte yon gouvernement koalisyon. Pou sa, wab bamdouwa, pou m chwazi toamoun, yon ki pou vin minis finance, yon lot pou vin minis komers, e yon toazyem minis departement di trabay. La men, minis di vi yo voltije, el di dejwa, ou pa kavinman de pos nan gouvernement, pou se ou men ki abdikte kondisyon. konklat e fini la. E Divalye di de jwa, oke, ma panse a sa, e ma fò konen. Li baye de jwa anume o telefon privel, el di de jwa ke l kaprelel ne po ki l elvle. Le ap soti ki te paler.
Nan diskisyon de jwa tap fè avek ma sodezi nor, ansan mak senateur chal fon brun, li rele el di, gade Divalye non, la betize, nou pa bal toa mwa, nou pa al kou avel. Fok di, ofisye, militeyo te kouri transmet parol sa la menm bay du valye.