Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 14 · Chapit 35

Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.

Chapit 35 Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.

Kou d'eta si yon mou franse, e yo distinget de kalite kou d'eta. Poumyen kalite kou d'eta yo ele l kou d'eta pal les armes.

kalite kou d'Etat, yo rele l kou d'Etat par les urm. Premier kou d'Etat ki se kou d'Etat par les armes, rive, le nan yon peyi, yon goup rebelle, bien armé, eklate yon gouvennement, en pi chef rebelle ki tap dirije operasyon, kwen pou voir. Fok di gen kou d'Etat par les armes ki kon fet san violens, sepondan gen lot ki kon fet ak an pil violens. Dezem kalite kou d'Etat, se kou d'Etat par les urn. Yon kou d'Etat par les urn fèt, lè yon prezident kek tan anvan mandal fini kou re-organize yon vie eleksyon malachon e non men l prezident. Kon sali balpò ptet pal yon kou d'Etat e l tou rete o pouvoar pou yon lot mandal. Di valye ki premièman wè kat prezident ou ki te pase anvan lan ki se stènyo vèsan y li lesko Ko, di masez estime, ak Paul Magloa, kouman tou lek kat te tombe justemen, paske ou te tan trot ta, le ou ta lese chanje konstidisyon. Dezyemman, di valye ki kom minis sou gouvernement estime, te wè kouman se chanm sena, ki te mette ansam ak lame da iti pou anve a se prezident. Estime, ke fè di valye, la mèm apre l fin mat te greve le vak eti di an yo, li pral kou, li pran devan.

D'apre la konstitisyon, pe yate fet pou l gen de chanm, yon chanm depite avèk yon chanm sena. Sependan, bien anvan dat konstitisyon te prevwa pou rive te vin gen yon sel chanm, ki se la chanm de depite, jounal ofisyel le monite apibli yon dekre, anonse ke di valye krasè tou le de chanm yo, El dekrete pou eleksyon fet nan 22 jou ki pral 30 avril 1961 pou nomen 58 depute. A pati de le sa, pral genyon sol chanm ki se la chanm de depute, kon sa pap gen chanm senater ankor.

Kom pou formeyon gouvernman, fok toujou gen 3 pouvoi ki egziste. Or, piskè de 6 avril, jou krive dat 30 avril 1961,

pandan tout 24 jou sa yo, pat gen la chanm ki se yon nan 3 pouvoyo, ki donk, dapre la konstitisyon, dempi dat dekre 6 avril 1961,

peyi ate san gouvernement legitime et konstitisyonel, et Di Vallier te tombe kom prezident, et kom Di Vallier li menm, pral rekonnet Pita, Lè publikman, l'ite deklare en franse, ke lè sa, moun pouvoir ite kadik, ki ve di an kreol, pouval te fini,

el te tombe kom prezident. Po l'kouri repare sa, du valiè la mèm fe fe yon dividal bulten de vod, nan chak bulten de vod sa yo, du valiè te fe kite yon espas, kote yo ka ekri nan chak kandida yo ki pral vin depite, E yo tout se ton ban patizan du valye ou te ye, e ke li men te chwazi. E an ba chak bulten yo li te fe imprimè, Republik d'Haïti, Dokter François du Valye, Prezident d'Haïti. Dimanche 30 avril, dat di valye te chwazi pou fe leksyon, kwe fe magistrat komunal, VSN Tonton Makout, ak milite nan tout peyi ya te recevra l'od, pou fe tout employe l'Etat soti pou yal vote. Gen de kote, o te brake, sitwayen Ameriken, sitwayen Kanadyen, fey Fransè, misyonèr etranjè, e o te memrive al kon prizonye an dan prizon, e arete sem sitwayen fey al mette an an pou yal vote. Dan dat 9 May 1961, apre resansman tribunal kassasyon, yo publie rezultat eleksyon, e yo jwenn te gen 1,321,543 elekter ki te voté. Aloske tout peyiye ansanm ak tout mounyo ki tal votè, te konese ton eleksyon ki te fet pou nomen selman 58 depite ki te pou montè la chanm al fèl wwa. Se lè la voix de la République Ki lè sa te gen 4 émisyon chak jou Tombe kleronè nan radyo Ke pep la nan éleksyon sa A koz rekonesans yo gen pou prezident Duvalier Yo te tou vin bay yon deuxième mandat Se lè sa seulement tout moun fini pa rekonèd Ke sa fè Duvalier te fè imprimè nan Soutout bultè de vot Yo, se ton truc Konsal te bay prop tèt pal yon kou d'État El te tou pran pou vwa pou yon deuxième mandat 6 an E ki gen pou l'bout jou krive l'anè 1967

Aloske Duvalier te pase nan premiye leksyon ki te fet nan dat 22 septem 1957

E san se rete l'ankor 2 an anvan term premiye mandat Ki te gen pou l'fini nan dat 15 mai 1963

Le yo kwen se Duvalier E mandel pou l'explike sans deuxième leksyon sa sa, du vali te besetet li bien ba, el te repon, mwen aksepte volon te pepla, e kom mwen menm son revolusyoner, mwen pa gen dwa pou mpa tende vo a pepla. Jean Gargote Leksyon sa te fet la, se sa kom yo di en franse, du vali te bal prop tet pal, yon kou de ta par les urm. Le jounal etranje o tombe kritike, Jean du vali te realize kou de ta sa, non deklarasyon, du vali te fene li repon jounalist étrangè yo, il di yo, sa se la demokrasi al-haïsyen, ki pa gen fòm demokrasi anglèz, ni fòm demokrasi fransèz, ankon mwès fòm demokrasi estasyounizyen.

Fòk di sa pou kwenyen,

devan sa di vali rezervi pou pe païsyen, le toazan apre sa, nan an de 1964, li pal deklare prop tèt pal, president avi.