Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Chapit 35 Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
Kou d'eta si yon mou franse, e yo distinget de kalite kou d'eta. Poumyen kalite kou d'eta yo ele l kou d'eta pal les armes.
kalite kou d'Etat, yo rele l kou d'Etat par les urm. Premier kou d'Etat ki se kou d'Etat par les armes, rive, le nan yon peyi, yon goup rebelle, bien armé, eklate yon gouvennement, en pi chef rebelle ki tap dirije operasyon, kwen pou voir. Fok di gen kou d'Etat par les armes ki kon fet san violens, sepondan gen lot ki kon fet ak an pil violens. Dezem kalite kou d'Etat, se kou d'Etat par les urn. Yon kou d'Etat par les urn fèt, lè yon prezident kek tan anvan mandal fini kou re-organize yon vie eleksyon malachon e non men l prezident. Kon sali balpò ptet pal yon kou d'Etat e l tou rete o pouvoar pou yon lot mandal. Di valye ki premièman wè kat prezident ou ki te pase anvan lan ki se stènyo vèsan y li lesko Ko, di masez estime, ak Paul Magloa, kouman tou lek kat te tombe justemen, paske ou te tan trot ta, le ou ta lese chanje konstidisyon. Dezyemman, di valye ki kom minis sou gouvernement estime, te wè kouman se chanm sena, ki te mette ansam ak lame da iti pou anve a se prezident. Estime, ke fè di valye, la mèm apre l fin mat te greve le vak eti di an yo, li pral kou, li pran devan.
D'apre la konstitisyon, pe yate fet pou l gen de chanm, yon chanm depite avèk yon chanm sena. Sependan, bien anvan dat konstitisyon te prevwa pou rive te vin gen yon sel chanm, ki se la chanm de depite, jounal ofisyel le monite apibli yon dekre, anonse ke di valye krasè tou le de chanm yo, El dekrete pou eleksyon fet nan 22 jou ki pral 30 avril 1961 pou nomen 58 depute. A pati de le sa, pral genyon sol chanm ki se la chanm de depute, kon sa pap gen chanm senater ankor.
Kom pou formeyon gouvernman, fok toujou gen 3 pouvoi ki egziste. Or, piskè de 6 avril, jou krive dat 30 avril 1961,
pandan tout 24 jou sa yo, pat gen la chanm ki se yon nan 3 pouvoyo, ki donk, dapre la konstitisyon, dempi dat dekre 6 avril 1961,
peyi ate san gouvernement legitime et konstitisyonel, et Di Vallier te tombe kom prezident, et kom Di Vallier li menm, pral rekonnet Pita, Lè publikman, l'ite deklare en franse, ke lè sa, moun pouvoir ite kadik, ki ve di an kreol, pouval te fini,
el te tombe kom prezident. Po l'kouri repare sa, du valiè la mèm fe fe yon dividal bulten de vod, nan chak bulten de vod sa yo, du valiè te fe kite yon espas, kote yo ka ekri nan chak kandida yo ki pral vin depite, E yo tout se ton ban patizan du valye ou te ye, e ke li men te chwazi. E an ba chak bulten yo li te fe imprimè, Republik d'Haïti, Dokter François du Valye, Prezident d'Haïti. Dimanche 30 avril, dat di valye te chwazi pou fe leksyon, kwe fe magistrat komunal, VSN Tonton Makout, ak milite nan tout peyi ya te recevra l'od, pou fe tout employe l'Etat soti pou yal vote. Gen de kote, o te brake, sitwayen Ameriken, sitwayen Kanadyen, fey Fransè, misyonèr etranjè, e o te memrive al kon prizonye an dan prizon, e arete sem sitwayen fey al mette an an pou yal vote. Dan dat 9 May 1961, apre resansman tribunal kassasyon, yo publie rezultat eleksyon, e yo jwenn te gen 1,321,543 elekter ki te voté. Aloske tout peyiye ansanm ak tout mounyo ki tal votè, te konese ton eleksyon ki te fet pou nomen selman 58 depite ki te pou montè la chanm al fèl wwa. Se lè la voix de la République Ki lè sa te gen 4 émisyon chak jou Tombe kleronè nan radyo Ke pep la nan éleksyon sa A koz rekonesans yo gen pou prezident Duvalier Yo te tou vin bay yon deuxième mandat Se lè sa seulement tout moun fini pa rekonèd Ke sa fè Duvalier te fè imprimè nan Soutout bultè de vot Yo, se ton truc Konsal te bay prop tèt pal yon kou d'État El te tou pran pou vwa pou yon deuxième mandat 6 an E ki gen pou l'bout jou krive l'anè 1967
Aloske Duvalier te pase nan premiye leksyon ki te fet nan dat 22 septem 1957
E san se rete l'ankor 2 an anvan term premiye mandat Ki te gen pou l'fini nan dat 15 mai 1963
Le yo kwen se Duvalier E mandel pou l'explike sans deuxième leksyon sa sa, du vali te besetet li bien ba, el te repon, mwen aksepte volon te pepla, e kom mwen menm son revolusyoner, mwen pa gen dwa pou mpa tende vo a pepla. Jean Gargote Leksyon sa te fet la, se sa kom yo di en franse, du vali te bal prop tet pal, yon kou de ta par les urm. Le jounal etranje o tombe kritike, Jean du vali te realize kou de ta sa, non deklarasyon, du vali te fene li repon jounalist étrangè yo, il di yo, sa se la demokrasi al-haïsyen, ki pa gen fòm demokrasi anglèz, ni fòm demokrasi fransèz, ankon mwès fòm demokrasi estasyounizyen.
Fòk di sa pou kwenyen,
devan sa di vali rezervi pou pe païsyen, le toazan apre sa, nan an de 1964, li pal deklare prop tèt pal, president avi.