Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
CHAPITRE 24 di, mwen se met peyi ya,
e se mwen sel ki met pouvoi. Cheche detoui du valye, se mwen cheche detoui peyi da iti.
Pa gen yon koun pouvoi sou ter, ki kan peche m akompli, misyon historik sa. Paske se bon die, an san mak destine m ki chwazi m pou sa. La men,
de mwa solman apre kriz kadiak la, du valye te vin sentil telman en gam, ke l pal koman se frape,
represyon pou alblai kont entelektuel, kont jounalist independant, kont jounalist etranje, kont syndika ouvouye, kont etudyan, kont profeseur universite, kont profeseur lekol sekondèr et latriye.
Nou dwe son jène eleksyon ki te fèt lan dat 22 septem 1957.
Senateur ak deputeu ki te paseye ayo tout se patizan du valier oteye. Se seulement deux depute ki te soti nan kan Louis Dejoie. An lagan, yon group senatèr te montre akler, yo patre men jan du valye tap menen bak peyi ya. Souza fe ekip milisyen ak toto mak kout du valye te montre ya. Publikman nan deklarasyon te fe la chanm, senatèr Sayo te reproche du valye deske l trahi ide ya l prezide estimè ki pat kwen an violans, men piton nan realize program pou devlopan peyi ya. An plus de sa, senatèr Sayo te konpon posisyon la chanm, sou kouman yon gouvernman de respecte la konstitisyon e garanti doa tout sitwayen ki aviv nan veyi ya. Non pa bezwen di kouman sa te deranje di valye ki patremen jan de diskous a yo.
Premier nasenante di vo alipo al kou ravel se jan David. Fok nou son jen nan reynyon ki te fet pa ou prens apre maglo a tombe. Se menm jan David sa a, ansyen patizan, estimé, Se li yo te pointe pou vin prezident da Haiti
Sependan apre diskisyon Jean David ta akor pou lese de plas la baye Duvalier E apre mandat Duvalier fini Lese a atol, il va pose kandidatur la prezidans
An Duvalier ak Jean David te gen bon jan relasyon Sependan apre yon seans bouleves Ki te fet nan dan chanm lan Duvalier te fet kidnap pe Jean David El fè ambakel a boyon avyon ak yon pasport diplomatik, du valye te fè prepare pou li davans, ansan ma komisyon kote l nomel ambasadeur da Haiti a Tokyo, ki se kapital peyi Japon.
Sa ki te pi etranj, se ke nan tan sa, peyi da Haiti pat go ken ambasade nan peyi Japon. Apre sa kom exile, jen David Talage kolokongo yon peyi ki an Afrik. apre peyi Belgik te bay peyi Kongo independans li nan l'anè 1960.
Dapre sa ki rapote, gouvenman Kongo lè te bay Jean David yon sertifika ki te permèt li fè eksploatasyon mindyaman. An plus de sa nou apren, Jean David sa, se li ki an premier te louvri pot pou kek profeseur haisyen ki tabiv an exil an Frans, li te fasilite yo fè ou trouve kontra,
peyi Kongo. Nou dwe sonje. Apre invasion pasket la.
Depite ou nan seyans ki te fèt la chanm, te vote e ou te baye du valier plen pouvoi pou l dirije peyi a jan vle. Nan dat 19 septem 1959,
kom tan manda sa ate preske fini. Du valier tal mande la chanm pou prolonje manda. Le sa yon group senatè ou disidant le ve krampè. E ou di defan nan pouen zafèk kontinye baye du valier plen pouvoi anko. Troa semen apre du valye te fin kilbite senatèr Jean-David e fel kite peyi, nan dat 9 oktob 1959, du valye pou al lache de yon goup senatèr, lèl fè publiye yon dekret ofisyele nan numèro spesyal jounal Le Moniteur, Kote l deklare senatèr Jean Belizer, senatèr Thomas Desulmè, senatèr Jéhu Garnier, senatèr Jules Larieux, senatèr Yvon Emmanuel Borot, ak senatèr Luc Stéphane, six senatèr sa yo, ansan ak komunisyon tap kompletè kon gouvernement.
Ki donk six senatèr sa yo se tret yo ye, yo revoke, yo pa senatèr anko, e yo tout koupap de krim de hot traison. Gwen yon nan senatè yo ki tout kouri travè se fontiyèr, el alpwen azil politik an Dominikani. Senatèr Jean Belizère, senatèr Luc Stéphane, ak senatèr Jules Larieux, ansanm yo toa talmandè o te jwen azil politik nan ambassade Meksik nan pa ou prens. Duvalier te fini pa ba el 3 senatèr disi dansa yo Ki tal pran asil politik an dan ambasade Meksik la Sof kondwi ki te permèt yo pati ki te peyi ya Luke Stephen pou bopal tal ou Kanada Apre sa al tentre ou Etat-Unis El tal vive New York Jean Belize atal lage kol nan peyi la Frans E se lal pral mouri an mouvez etat Kek tan apre sa Duvalier te rili tou ma desilme El te bay yon paspo diplomatik Poul fè pati yon delegasyon ke Diwalet ap voyon rempli yon misyon ofisyel al etranje. Apen delegasyon pati, Diwalet etou fè anule paspor diplomatik Thomas Desulmé. Sa ke la koz Thomas Desulmé etou retè an exil nan Kampelouan. Sepandan yon jou, Thomas Desulmé pran avyon li rentre pou au prens pou l'tal asiste l'enterman papal ki te mouri. Lè l débake, yo pat lè sel kite aéropor, e lè mèm yo tembake Thomas Desulmé a bon yon avyon e fel pati ki te veyye. Nou pal jwen Thomas Desulmé apre sa ap vive nan zile Jamaik. Se lal pal monte kek gwo instalasyon e vi nyon nan pigre industriel nan peyi Jamaik. Dènyè senatèr disidant, se te Ivan Emmanuel Moreau. Senatèr Moro se ton pe Anglikan, yon pe l'Eglise Episkopal La mèm apre publikasyon dekè ofisyel ke Duvalier te fè paret nan jounal ofisyel Le Moniteur Senatèr Moro te fon deklarasyon kotel di
Akizasyon Duvalier mette sou dosis senatèryo se pur invensyon Ki ve diyo se yon bagay Duvalier inventè E lè Duvalier al fure kominis nan kozèr se tou simplement pou Washington pa souleve kont li pou jan de Zak sa yo la pozier.
An plus de sa, Pemoro te deklare publikman ke l pap deplase, ni l pap pral kache, el pral kontinye fè oposisyon tet kale kondi valye. Fok nou di a 35 an daj e san bon jan eksperyans, Pè Moro, pat tro fin komprenn tro bien, sakire le politik nan peyi d'Haïti. Se pou tèt sa, deklarasyon sa, pou al koute Pè Moro chèr, e mèm trè chèr. Li pat prantan apre sa, pou yon ekip tonton makoute te harite pe Yvon Emmanuel Moro. Kom Pè Moro, se te bra doat monsenyor Alfred Voguely. yon blan merikèn ki lè sa te monsenyeur katedral Saint-Trini te nan pa ou brins. La men, monsenyeur Vogli monte ou pale alwe bonzan mil prezident du valye e mandel pou l fè graspe moro e fè la gel. Yo soti an kalot. Yon monsenyeur al fòd Vogli ki nan la de 1957
pande kampay lan te monte Washington al fè lobby pou di valye. Se den pi le sa, du vali ak monsenyor Vougli te vin l'enmi. Epi devan nou pral wè du vali pral flanke monsenyor Vougli deyor nan pi. Pou sa gade pe moro, person pa joun tende pa le de li ankor. Machine fennal du vali te monte, te krasé per Yvon Emmanuel Moro. La mem apre ou te fin arrete el. Ezekisyon rapide Pemoro sa a te fet Tout simplement pou empèche deklanchman Ke gro presyon internasyonal Ki ta oblige du valye lage Pemoro