Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 13 · Chapit 24

di, mwen se met peyi ya,

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
di, mwen se met peyi ya,

CHAPITRE 24 di, mwen se met peyi ya,

e se mwen sel ki met pouvoi. Cheche detoui du valye, se mwen cheche detoui peyi da iti.

Pa gen yon koun pouvoi sou ter, ki kan peche m akompli, misyon historik sa. Paske se bon die, an san mak destine m ki chwazi m pou sa. La men,

de mwa solman apre kriz kadiak la, du valye te vin sentil telman en gam, ke l pal koman se frape,

represyon pou alblai kont entelektuel, kont jounalist independant, kont jounalist etranje, kont syndika ouvouye, kont etudyan, kont profeseur universite, kont profeseur lekol sekondèr et latriye.

Nou dwe son jène eleksyon ki te fèt lan dat 22 septem 1957.

Senateur ak deputeu ki te paseye ayo tout se patizan du valier oteye. Se seulement deux depute ki te soti nan kan Louis Dejoie. An lagan, yon group senatèr te montre akler, yo patre men jan du valye tap menen bak peyi ya. Souza fe ekip milisyen ak toto mak kout du valye te montre ya. Publikman nan deklarasyon te fe la chanm, senatèr Sayo te reproche du valye deske l trahi ide ya l prezide estimè ki pat kwen an violans, men piton nan realize program pou devlopan peyi ya. An plus de sa, senatèr Sayo te konpon posisyon la chanm, sou kouman yon gouvernman de respecte la konstitisyon e garanti doa tout sitwayen ki aviv nan veyi ya. Non pa bezwen di kouman sa te deranje di valye ki patremen jan de diskous a yo.

Premier nasenante di vo alipo al kou ravel se jan David. Fok nou son jen nan reynyon ki te fet pa ou prens apre maglo a tombe. Se menm jan David sa a, ansyen patizan, estimé, Se li yo te pointe pou vin prezident da Haiti

Sependan apre diskisyon Jean David ta akor pou lese de plas la baye Duvalier E apre mandat Duvalier fini Lese a atol, il va pose kandidatur la prezidans

An Duvalier ak Jean David te gen bon jan relasyon Sependan apre yon seans bouleves Ki te fet nan dan chanm lan Duvalier te fet kidnap pe Jean David El fè ambakel a boyon avyon ak yon pasport diplomatik, du valye te fè prepare pou li davans, ansan ma komisyon kote l nomel ambasadeur da Haiti a Tokyo, ki se kapital peyi Japon.

Sa ki te pi etranj, se ke nan tan sa, peyi da Haiti pat go ken ambasade nan peyi Japon. Apre sa kom exile, jen David Talage kolokongo yon peyi ki an Afrik. apre peyi Belgik te bay peyi Kongo independans li nan l'anè 1960.

Dapre sa ki rapote, gouvenman Kongo lè te bay Jean David yon sertifika ki te permèt li fè eksploatasyon mindyaman. An plus de sa nou apren, Jean David sa, se li ki an premier te louvri pot pou kek profeseur haisyen ki tabiv an exil an Frans, li te fasilite yo fè ou trouve kontra,

peyi Kongo. Nou dwe sonje. Apre invasion pasket la.

Depite ou nan seyans ki te fèt la chanm, te vote e ou te baye du valier plen pouvoi pou l dirije peyi a jan vle. Nan dat 19 septem 1959,

kom tan manda sa ate preske fini. Du valier tal mande la chanm pou prolonje manda. Le sa yon group senatè ou disidant le ve krampè. E ou di defan nan pouen zafèk kontinye baye du valier plen pouvoi anko. Troa semen apre du valye te fin kilbite senatèr Jean-David e fel kite peyi, nan dat 9 oktob 1959, du valye pou al lache de yon goup senatèr, lèl fè publiye yon dekret ofisyele nan numèro spesyal jounal Le Moniteur, Kote l deklare senatèr Jean Belizer, senatèr Thomas Desulmè, senatèr Jéhu Garnier, senatèr Jules Larieux, senatèr Yvon Emmanuel Borot, ak senatèr Luc Stéphane, six senatèr sa yo, ansan ak komunisyon tap kompletè kon gouvernement.

Ki donk six senatèr sa yo se tret yo ye, yo revoke, yo pa senatèr anko, e yo tout koupap de krim de hot traison. Gwen yon nan senatè yo ki tout kouri travè se fontiyèr, el alpwen azil politik an Dominikani. Senatèr Jean Belizère, senatèr Luc Stéphane, ak senatèr Jules Larieux, ansanm yo toa talmandè o te jwen azil politik nan ambassade Meksik nan pa ou prens. Duvalier te fini pa ba el 3 senatèr disi dansa yo Ki tal pran asil politik an dan ambasade Meksik la Sof kondwi ki te permèt yo pati ki te peyi ya Luke Stephen pou bopal tal ou Kanada Apre sa al tentre ou Etat-Unis El tal vive New York Jean Belize atal lage kol nan peyi la Frans E se lal pral mouri an mouvez etat Kek tan apre sa Duvalier te rili tou ma desilme El te bay yon paspo diplomatik Poul fè pati yon delegasyon ke Diwalet ap voyon rempli yon misyon ofisyel al etranje. Apen delegasyon pati, Diwalet etou fè anule paspor diplomatik Thomas Desulmé. Sa ke la koz Thomas Desulmé etou retè an exil nan Kampelouan. Sepandan yon jou, Thomas Desulmé pran avyon li rentre pou au prens pou l'tal asiste l'enterman papal ki te mouri. Lè l débake, yo pat lè sel kite aéropor, e lè mèm yo tembake Thomas Desulmé a bon yon avyon e fel pati ki te veyye. Nou pal jwen Thomas Desulmé apre sa ap vive nan zile Jamaik. Se lal pal monte kek gwo instalasyon e vi nyon nan pigre industriel nan peyi Jamaik. Dènyè senatèr disidant, se te Ivan Emmanuel Moreau. Senatèr Moro se ton pe Anglikan, yon pe l'Eglise Episkopal La mèm apre publikasyon dekè ofisyel ke Duvalier te fè paret nan jounal ofisyel Le Moniteur Senatèr Moro te fon deklarasyon kotel di

Akizasyon Duvalier mette sou dosis senatèryo se pur invensyon Ki ve diyo se yon bagay Duvalier inventè E lè Duvalier al fure kominis nan kozèr se tou simplement pou Washington pa souleve kont li pou jan de Zak sa yo la pozier.

An plus de sa, Pemoro te deklare publikman ke l pap deplase, ni l pap pral kache, el pral kontinye fè oposisyon tet kale kondi valye. Fok nou di a 35 an daj e san bon jan eksperyans, Pè Moro, pat tro fin komprenn tro bien, sakire le politik nan peyi d'Haïti. Se pou tèt sa, deklarasyon sa, pou al koute Pè Moro chèr, e mèm trè chèr. Li pat prantan apre sa, pou yon ekip tonton makoute te harite pe Yvon Emmanuel Moro. Kom Pè Moro, se te bra doat monsenyor Alfred Voguely. yon blan merikèn ki lè sa te monsenyeur katedral Saint-Trini te nan pa ou brins. La men, monsenyeur Vogli monte ou pale alwe bonzan mil prezident du valye e mandel pou l fè graspe moro e fè la gel. Yo soti an kalot. Yon monsenyeur al fòd Vogli ki nan la de 1957

pande kampay lan te monte Washington al fè lobby pou di valye. Se den pi le sa, du vali ak monsenyor Vougli te vin l'enmi. Epi devan nou pral wè du vali pral flanke monsenyor Vougli deyor nan pi. Pou sa gade pe moro, person pa joun tende pa le de li ankor. Machine fennal du vali te monte, te krasé per Yvon Emmanuel Moro. La mem apre ou te fin arrete el. Ezekisyon rapide Pemoro sa a te fet Tout simplement pou empèche deklanchman Ke gro presyon internasyonal Ki ta oblige du valye lage Pemoro