Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Chapit 17 Premier invasion
Juske la moun invasion pon kor rentre tro fon nan vokabile pe vaishyen. Malgre an ba an ba, boui tap kouri, yon group exilè haishyen ki tap vive wos Etat-Unis T'ap prepare pou vin an ba yi peyi ya yi kapote di valye. Pat gen an pil moun ki te kwen an pa wol sa, e menm mam gouvernman pat bay sa trop impotans. E poutan, nan lan 8 lundi 28 pou leve ma 10 29 juye 1958,
moli si ki se non yon ti batim an 55 kye de longen, ki te gen a bor 3 ansyen ofisye la meda iti, kapiten Alex Pasket, lieutenant Philippe Dominique, ak lieutenant Henri Pepignon,
ak de chérif mèrikèn, ati ou pen, e Danny Jones, plus 3 mersèner mèrikèn, Levan Kirsten, Robert Heike, e Joe Walker, ki li mèm te kapiten ti batiman, yo 8 lat al débake yon kote ki rele delijye, tou pwèm ouwi. Yon abitant ki wè zam ap débake, kouri al fè rapor bal chef seksyon, ki li mèm alè ate posmilite asen mak la, ki la mèm voyè yon jip ak 3 soldat al fè patroui.
A la medayit yo paret, yo louvoui zam sou envahiseyo ki yo men riposte e yo tue tou la toa solda Haitien yo. Pendan fap la, yo nan envahiseyo merikè yo, ati ou pen, kwen yon bal nan kuis el te blese. La men, envahiseyo tou pren dipla medayit yè, yo mette tout zam yo abo dipla e yo fonse pou pou ou prens. Sou wout, jib la pranpan, kom to ansyen ofisye aisyen yo te abye ak uniform milite yo sou yo, fasyleman yo lwe yon ti kamen net tap tap kouleur bleu. Ti tap tap sa te gen devan yon ekrito ma douz kle amen, e sou chak kote yon lot ekrito, an depi de tou, se bon die ki selmet. Piske choufe tap-tapla wè kel gen afe ak to ofisye la. Me da iti, li te kouri edè yo mette tout zamyo a boti kamenet la.
El te ve minuy, le yuit envayise yo ak tout zamyo terive bo ou prens. Kom se Filip Dominik ki tap kondwi tap-tapla ak Alix Pasket chi ta bokotel.
Le wrive devan barye ak azen de salin. Alix Pasket di Sentinella se kek blan yo sotarite.
te rentre, e san problem anva y ser yo pou an kazen de sa lin. San pa di tan, anva y ser yo fizye sentinel la. Yo bla y lieutenant Champagne Constant, ki se ofisye ki tap ponte la gad nan kazen lan. Kapiten Pierre Oli, ki tap pou inspeksyon nan kazen lan, kouri, gale soti. Li tombe, li kason bral. Yo pran, yo menen l'opital milite.
Kapiten Oli te telman panike.
mèm kap di konbe envahisè ou te ye. Sependan, envahisè ou te fizye yon sejan ki te ordonans kapiten Pierre Oli.
Finalman, pasket te fizye kaporal Beauville.
Fok nou sanje, nan dat 25 me 1957,
le yon faksyon l'armè d'Haïti te pren posisyon sou chanmas et ap tire sou general Cantave ki te cantonel an dan kazen de Saline ou lye de major Farouk Kom sa de di pa erre nan volume 10 la, se menm kaporal Bovilsa ki nan tet yon komando te pase pa boat chen, el tal kampede tribu n'chan mas, kote yo te tire et tue toa lieutenant, lieutenant Denry, lieutenant Deriviere ak lieutenant Wolf. Te gen yon dezyem ofisye, doktèr Edouard, yon medsen, ki tal kache andan yon chanm, kote solda ou konbeyen andan kazen de Saline. Apre sa, yo te jwen li mouri, sanble pandan frap la, li te pombal maron. Kambien vit Duvalier te rendi kont, anvan tout kou deta General Maglois, General Contave ak General Kebo, yo te toujou alpon la komandman kazen de Saline, ke fè Duvalier.
Ate general kebo, li te tou retire an pil nan gwo zam yo ki te an depo an dan kazen de sa lin. El te fet depo ze zam sa yo su suveyans li an balakal palen nasyonal. Se kon sa premier gwo blo an vay se yo pral pran, se lè ou konstate pat gan pil gwo zam nan depo an dan kazen de sa lin. Yo te jwen selman kak Timitraez ki te la pou antrene 300 soldat ki te fink anrole nan la Meda Iti. Nou kawet deja sete invasion ki te foare an la gan, paske se lè selman l film pou an kazen de sa lin. Kapiten Alix Pasquet tombe fekak tout telefon pou lman de kompanyen Lyo pou vin pou tel konkou. Peson pa te paret. Apre sa, pasket pou an telefon, el sonen Duvalier nan palè national, el pase lòd pou lvin rann tèt li ak yon drapo blan devan portay kazen de sa lin. Duvalier mem te repon ni el dil, si jamel gen ga son sou li, ke lvin kampe devan l, wide kazen. Kom se di vali li mem, ki te pou komandman operasyon yo, premye sal fe se fon vratir al depoze de pitit li yo, Simon ak Jean-Claude Kaye me asouon. Apre sa de timoun yo tal Kaye kapiten Claude Rimon.
Li te vers 5 e demi du matin, le radio powerpoint se tombe jouwe plak di fen akay la. E parol komanse vouye monte nan mikwo radio ke se patizan ansyen prezident Paul Magloa ak puse pase 200 etranje melange ak kak dominiken ki envayi e pon kazen de saline.
Yon nan pigouerè ki pou al komet.
Se lè liyetnan Henri Pepignon.
Yon nan ofisyen envayiseyo. Fè yon soldat kazen de saline soti de yo al achete de poche sigaret splendide pou li.
Le soldat soti kite kazen la. Yo pral. Yo menel ba Lucien Chauvet
te sous-secretary d'état de l'intérieur et de la défense nationale.
Le ou questionné soldat, li di envahissé ou pat plus pas se yuit. Personne pat vli kouel. Pendè Kazen tap tire sou palè, e palè tap tire sou Kazen, kolonel Louis Roumain te voltige en fenèd, li kite Kazen nan et l'mèd deyò. Se li ki fini pa koufime, envahissé ou pat plus ke yuit. Le sa, troupe gouvernement lansè yon atak en fòs. E a 9 ver du matin, tout bagay te fini.
Le troupe gouvenman fini pa entran dan kazen de salin.
Yo jwen kadav kat nan envahisseur yo. Yo jwen kadav Alix Pasket ak Sevel Tetli Katye. Kadav Philippe Dominique. Plus kadav de nan masoner blanmerikyan yo. Danny Jones ak Joe Walker.
Ate ak Poubal nan tout koy yo. Ati ou pen paret, vlo pen ou matla Kom li te blese mon wik, li evajyon an Sa la kos li te perdi an pil san Li el paret, li te blanche konkoton Li di se jounalist li ye Yo pat menm kite el pale Yo te louvri la kout mitrayez Sa fe 5, piskou yo te 8 Konye arrete 3 An ripermiyan an san mak Robert Heike Yon nan va yise Ameriken yo. Yo te reisi ki te gazen nan. Yo dea te pren la ri, e yo te met de yo. Le yon soldat Haitien we Haiki, ak kemitra esnamen, li tirel, li balon bal nan tet, e Haiki te moui. Anri pe api nyan koui rentre nan la kou yon kay tou prea. Li mande gaso la koua pou kite lal kache andan yon kaloj poul. Le gaso la koua tlande yon foul moun a feboui de yo.
prez pren l. E la le pou l kouy.
Pe apinyan louvri yon rafal mitraez sou gason la koua el blise l. Le mas mounyo ki te de yo atande rafal mitraez la. La men, yo envayi la kouka e la, e yo chake pe apinyan akout koutou e akout pon ya. Fou la trene kadav pe apinyan toutouni. Nan la rui, jou krive devan apatman kote prezident di vali terete an de pale nasyonal.
yo trenen kadaf pepinan ate yo talagel nan morg l'Hopital General. Levant Kirstin, denyen envahise blan merikè yo, li tou li te resik ki te razen nan. Lefou la kwa zavell nan la rwi, yo rache la kout manchet. Yo te trenen kadaf li, toutouni nan la rwi, men l'autorite te fe alage kadaf Kirstin nan morg l'Hopital General. Piske boui kouri gwen avyon ki pral vin bombardè pa lè, La koj yo te kouri monte la men yon gwo mitraez nan la gwo valer. Efektiveman, menm ler, kek ajan FBI te arete na yo pou Miami. 16 gason a bor yon avyon chajak zan ki semble te pral dekole an direksyon peyi da iti. Pou yive 9-10 or di maten, la men ansam ak yon kolon patizan doktèr di valer te deja krasè tou le 8 an valiseyo.
Pouè sa, Prezident Duvalier paret nan yon sal an den paleyè, il fè jounalist tire portrel abye an milite. Yon kas an fè nan tèt li, yon revolver bin tachè a doat nan renl, e yon lot revolver an den poche pantalon. Gouvernement apre sa, pibli yon komunike pou l'akuse Paul Maglois ak loui de jwa,
kom kwa se yon deya ki te deye invajyon, e mande gouverneme Ameriken pou retoune an Haiti pou yo juje.
Komunike a kontinue pou li di malgre y envahise ou se yo Etats-Unis. Yo soti. E invasyon sa se yon konspirasyon internasyonal. Sependan sa pa bin deranje bon janrelasyon. Peyi d'Haïti genyen avek les Etats-Unis.