Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 12 · Chapit 17

Premier invasion

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Premier invasion

Chapit 17 Premier invasion

Juske la moun invasion pon kor rentre tro fon nan vokabile pe vaishyen. Malgre an ba an ba, boui tap kouri, yon group exilè haishyen ki tap vive wos Etat-Unis T'ap prepare pou vin an ba yi peyi ya yi kapote di valye. Pat gen an pil moun ki te kwen an pa wol sa, e menm mam gouvernman pat bay sa trop impotans. E poutan, nan lan 8 lundi 28 pou leve ma 10 29 juye 1958,

moli si ki se non yon ti batim an 55 kye de longen, ki te gen a bor 3 ansyen ofisye la meda iti, kapiten Alex Pasket, lieutenant Philippe Dominique, ak lieutenant Henri Pepignon,

ak de chérif mèrikèn, ati ou pen, e Danny Jones, plus 3 mersèner mèrikèn, Levan Kirsten, Robert Heike, e Joe Walker, ki li mèm te kapiten ti batiman, yo 8 lat al débake yon kote ki rele delijye, tou pwèm ouwi. Yon abitant ki wè zam ap débake, kouri al fè rapor bal chef seksyon, ki li mèm alè ate posmilite asen mak la, ki la mèm voyè yon jip ak 3 soldat al fè patroui.

A la medayit yo paret, yo louvoui zam sou envahiseyo ki yo men riposte e yo tue tou la toa solda Haitien yo. Pendan fap la, yo nan envahiseyo merikè yo, ati ou pen, kwen yon bal nan kuis el te blese. La men, envahiseyo tou pren dipla medayit yè, yo mette tout zam yo abo dipla e yo fonse pou pou ou prens. Sou wout, jib la pranpan, kom to ansyen ofisye aisyen yo te abye ak uniform milite yo sou yo, fasyleman yo lwe yon ti kamen net tap tap kouleur bleu. Ti tap tap sa te gen devan yon ekrito ma douz kle amen, e sou chak kote yon lot ekrito, an depi de tou, se bon die ki selmet. Piske choufe tap-tapla wè kel gen afe ak to ofisye la. Me da iti, li te kouri edè yo mette tout zamyo a boti kamenet la.

El te ve minuy, le yuit envayise yo ak tout zamyo terive bo ou prens. Kom se Filip Dominik ki tap kondwi tap-tapla ak Alix Pasket chi ta bokotel.

Le wrive devan barye ak azen de salin. Alix Pasket di Sentinella se kek blan yo sotarite.

te rentre, e san problem anva y ser yo pou an kazen de sa lin. San pa di tan, anva y ser yo fizye sentinel la. Yo bla y lieutenant Champagne Constant, ki se ofisye ki tap ponte la gad nan kazen lan. Kapiten Pierre Oli, ki tap pou inspeksyon nan kazen lan, kouri, gale soti. Li tombe, li kason bral. Yo pran, yo menen l'opital milite.

Kapiten Oli te telman panike.

mèm kap di konbe envahisè ou te ye. Sependan, envahisè ou te fizye yon sejan ki te ordonans kapiten Pierre Oli.

Finalman, pasket te fizye kaporal Beauville.

Fok nou sanje, nan dat 25 me 1957,

le yon faksyon l'armè d'Haïti te pren posisyon sou chanmas et ap tire sou general Cantave ki te cantonel an dan kazen de Saline ou lye de major Farouk Kom sa de di pa erre nan volume 10 la, se menm kaporal Bovilsa ki nan tet yon komando te pase pa boat chen, el tal kampede tribu n'chan mas, kote yo te tire et tue toa lieutenant, lieutenant Denry, lieutenant Deriviere ak lieutenant Wolf. Te gen yon dezyem ofisye, doktèr Edouard, yon medsen, ki tal kache andan yon chanm, kote solda ou konbeyen andan kazen de Saline. Apre sa, yo te jwen li mouri, sanble pandan frap la, li te pombal maron. Kambien vit Duvalier te rendi kont, anvan tout kou deta General Maglois, General Contave ak General Kebo, yo te toujou alpon la komandman kazen de Saline, ke fè Duvalier.

Ate general kebo, li te tou retire an pil nan gwo zam yo ki te an depo an dan kazen de sa lin. El te fet depo ze zam sa yo su suveyans li an balakal palen nasyonal. Se kon sa premier gwo blo an vay se yo pral pran, se lè ou konstate pat gan pil gwo zam nan depo an dan kazen de sa lin. Yo te jwen selman kak Timitraez ki te la pou antrene 300 soldat ki te fink anrole nan la Meda Iti. Nou kawet deja sete invasion ki te foare an la gan, paske se lè selman l film pou an kazen de sa lin. Kapiten Alix Pasquet tombe fekak tout telefon pou lman de kompanyen Lyo pou vin pou tel konkou. Peson pa te paret. Apre sa, pasket pou an telefon, el sonen Duvalier nan palè national, el pase lòd pou lvin rann tèt li ak yon drapo blan devan portay kazen de sa lin. Duvalier mem te repon ni el dil, si jamel gen ga son sou li, ke lvin kampe devan l, wide kazen. Kom se di vali li mem, ki te pou komandman operasyon yo, premye sal fe se fon vratir al depoze de pitit li yo, Simon ak Jean-Claude Kaye me asouon. Apre sa de timoun yo tal Kaye kapiten Claude Rimon.

Li te vers 5 e demi du matin, le radio powerpoint se tombe jouwe plak di fen akay la. E parol komanse vouye monte nan mikwo radio ke se patizan ansyen prezident Paul Magloa ak puse pase 200 etranje melange ak kak dominiken ki envayi e pon kazen de saline.

Yon nan pigouerè ki pou al komet.

Se lè liyetnan Henri Pepignon.

Yon nan ofisyen envayiseyo. Fè yon soldat kazen de saline soti de yo al achete de poche sigaret splendide pou li.

Le soldat soti kite kazen la. Yo pral. Yo menel ba Lucien Chauvet

te sous-secretary d'état de l'intérieur et de la défense nationale.

Le ou questionné soldat, li di envahissé ou pat plus pas se yuit. Personne pat vli kouel. Pendè Kazen tap tire sou palè, e palè tap tire sou Kazen, kolonel Louis Roumain te voltige en fenèd, li kite Kazen nan et l'mèd deyò. Se li ki fini pa koufime, envahissé ou pat plus ke yuit. Le sa, troupe gouvernement lansè yon atak en fòs. E a 9 ver du matin, tout bagay te fini.

Le troupe gouvenman fini pa entran dan kazen de salin.

Yo jwen kadav kat nan envahisseur yo. Yo jwen kadav Alix Pasket ak Sevel Tetli Katye. Kadav Philippe Dominique. Plus kadav de nan masoner blanmerikyan yo. Danny Jones ak Joe Walker.

Ate ak Poubal nan tout koy yo. Ati ou pen paret, vlo pen ou matla Kom li te blese mon wik, li evajyon an Sa la kos li te perdi an pil san Li el paret, li te blanche konkoton Li di se jounalist li ye Yo pat menm kite el pale Yo te louvri la kout mitrayez Sa fe 5, piskou yo te 8 Konye arrete 3 An ripermiyan an san mak Robert Heike Yon nan va yise Ameriken yo. Yo te reisi ki te gazen nan. Yo dea te pren la ri, e yo te met de yo. Le yon soldat Haitien we Haiki, ak kemitra esnamen, li tirel, li balon bal nan tet, e Haiki te moui. Anri pe api nyan koui rentre nan la kou yon kay tou prea. Li mande gaso la koua pou kite lal kache andan yon kaloj poul. Le gaso la koua tlande yon foul moun a feboui de yo.

prez pren l. E la le pou l kouy.

Pe apinyan louvri yon rafal mitraez sou gason la koua el blise l. Le mas mounyo ki te de yo atande rafal mitraez la. La men, yo envayi la kouka e la, e yo chake pe apinyan akout koutou e akout pon ya. Fou la trene kadav pe apinyan toutouni. Nan la rui, jou krive devan apatman kote prezident di vali terete an de pale nasyonal.

yo trenen kadaf pepinan ate yo talagel nan morg l'Hopital General. Levant Kirstin, denyen envahise blan merikè yo, li tou li te resik ki te razen nan. Lefou la kwa zavell nan la rwi, yo rache la kout manchet. Yo te trenen kadaf li, toutouni nan la rwi, men l'autorite te fe alage kadaf Kirstin nan morg l'Hopital General. Piske boui kouri gwen avyon ki pral vin bombardè pa lè, La koj yo te kouri monte la men yon gwo mitraez nan la gwo valer. Efektiveman, menm ler, kek ajan FBI te arete na yo pou Miami. 16 gason a bor yon avyon chajak zan ki semble te pral dekole an direksyon peyi da iti. Pou yive 9-10 or di maten, la men ansam ak yon kolon patizan doktèr di valer te deja krasè tou le 8 an valiseyo.

Pouè sa, Prezident Duvalier paret nan yon sal an den paleyè, il fè jounalist tire portrel abye an milite. Yon kas an fè nan tèt li, yon revolver bin tachè a doat nan renl, e yon lot revolver an den poche pantalon. Gouvernement apre sa, pibli yon komunike pou l'akuse Paul Maglois ak loui de jwa,

kom kwa se yon deya ki te deye invajyon, e mande gouverneme Ameriken pou retoune an Haiti pou yo juje.

Komunike a kontinue pou li di malgre y envahise ou se yo Etats-Unis. Yo soti. E invasyon sa se yon konspirasyon internasyonal. Sependan sa pa bin deranje bon janrelasyon. Peyi d'Haïti genyen avek les Etats-Unis.