Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Chapit 32 Grev elev ak etudyan
universite yo kondivalye. Apen l'ekol louvoui nan mwa oktob 1960, bagay yo pral komanse bouyi. Lundi 21 novem 1960,
On san mak tek profeseur lansen nan par ou pwensyon ot de grev kon di valye. Grevi sou di. Grev sa pralon grev manch long. E ou pa plevel toutan di valye pala geve etudiyen ou ki nan prizon depi 3 mwa. E kom mene ou te deklare komunist la se sel espoa pou peyi da iti. Yo te memrive monte yon gro drapo komunist sou tet ma drapo lise petyon. Li pa te pren tan pou mouvman gref sa ga ekol nan tout l'ekol nan tout peyi ya. Kom nou kap wè, sityasyon devine tre grav. E di valye pou bopal, pa te pren tan pou lte reagi. Nan lande mèm a di 22 novem 1960, Depatman de l'Intérieur publia un komunike kote gouvernement, dekrete loi masyal pou tout peyi ya. Un pepita, mèm jwa. An plus Depatman de l'Intérieur, se pral tou pa Depatman Edukasyon Nasional, ki publion dezyen komunike ki pase lod nan 12 h de tan pou tout elev nan tout peyi a rentre l'ekol e al chita an den sal de klas yo. O sinon, yo abanu l'inskripsye nan l'ekol l'Etat an semak nan tout fakulte, nan tout universite l'Etat nan Borobrens kote inskriya. Nan an demè mèkodi 23 novem 1960, bien bonè, Depatman Edukasyon Nasional manchon tozyen komunike, yo te line radio e ki deklare gouvernement pase l'od pou la me fe men an pou ou prins fakulte de siyans ekol agonomi, fakulte de medsine ekol de ou de etudes internasyonal e ekol nomal superyere jou sa a di vali en person te deplase ansan mak chef de ta majol a me da itia general Pierre Miasron e chef la polis la Daniel Beauvoir e se di vali li men yo te wak itap bay solda la polis yo l'od pou yal fermen tout universite yo. Apre sa lot pase, pou tout etidyan ki soti nan provins, pou la men, yo tout kite pou ou prens, e retoune la kay yo, nan provins kote yo soti ya. E pou chak maten, yal sinye noyo, si yon regis nan prospolis kote yo ye, yon fason pou yo kone chak jou, ekzakteman kote yo ye. Piske tout lekol nan peyi ate fermen, la men di valye nan men dat 23 novem 1960 la,
Noël. On sa, pendant yon mwa et demi, de 23 novem 1960, jou krive 9 janvier 1961, nan tout peyi a, tout l'école te fèmè. Nan nan demè jeudi 24 novem, la Vra de la République, émission radio ki ap fè pou bagan pou gouvernement, li yon komunike ki deklare pou tout magazin fèmè a midi, e invitation lanse pou mas pepla al patisipe nou manifestasyon Manifestasyon ke di valye pral organize nan la koup ale nasyonal.
Pan nan manifestasyon, di valye fon diskou kote l deklare, misyon m fin k komanse. Mwen konen goun ban lezar, yon ban agaman, ki ap itilize jenyo kom kouvertu pou renverse kouvernman.
Nou tout ki ap suvwen kom lider, nou konen ke map toujou pre pou m krasen nepot ki obstak. Bagay yo pral pran yon lot direksyon.
apres sa nan dat 26 novem,
asosyasyon syndika travaye yo publie yon not de pres kote yo prezante ba yon minis travaye la kekpwen ki tak a arrive katie grev la. Premiyaman, yo mande pou gouvernman anule dekre ki mette peyi ya sou loa masyal. Dezyaman, libere Rodolf Moïse, yon dirijan syndika ki nan prizon depi 183 jou. Troasyaman, libere etudyan ansan mak tout prizonye politik yo ki nan prizon.
Patryemman relouvri universite ansenmak tout lekol yo ki femen nan peyi ya. E senkyemman restore la liberte syndikal.
Malgre di valye te fe lagye Josef Roune ansenmak lot 19 etudyen yo. El te fe lance nan jounal tout yon kampany pou tenose mouvan komunista nan peyi ya. Asosyasyon syndikal ansenmak asosyasyon etudyen yo. Tape fe plan pou yo lance yon op de gref general.
Mou van pou eklate, gouvernement du valier te komanse pou an bon jan ilan. Kant nan dat 8 desan 1960, 6 semen an van John Kennedy pou ete serman kom nouvo prezident des Etats-Unis. Gouvernement Amerike anonse, yo pral baye gouvernement du valier yon gwo magwo la jan pou kore depans program asistans ekonomik ak teknik. An menm tan, e de gouvernman Duvalier a kwape defisi budget general peyi da Haiti. Se ton kou terib pou mouvan greve etudian yo, mam syndika yo, ansan ma komposisyon an, e sa te vin make yon gro vitwa pou Duvalier, ki la menm tombe fe emisyon la vwa de la republik, pon penan radio nouvel ke les Etasuni ap soutenil, e marine merike yo ki lan an peyi a pou reorganize lame da Haiti, ap supporte gouvernman. E la men, di valye kou ripozeyon ban zak, an plus li te revoke an pil ofisye gro grade a gro zepolet, e fe an pil transferne la meday ti, li te fe fe an pil arrestasyon de moun tra koni, e moun sa yo, an semak an pil lot, yo tout pal disparet, e peson pap jom tende pale de yo anko.