Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 14 · Chapit 37

Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier

Chapit 37 Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier

Kite pozisyon gouvernement amerikain devan tout sa du valier ta prémètre la?

Den pi du valier monte ou pouvoi kom prezident, se plizye ambasadeur amerikain ki pal defile nan pou ou prens. Chak fwa yon ambasade Ameriken tou nef rive an Haiti, denpè nan premier kontak lè la prezente let de kreyans li, Duvalier toujou gen yon ban prej pou l'fel. Kotel di Avel, li espere pral vin genyen pi bon jan roulasyon ant Haiti et les Etats-Unis.

El kwen ambasade tou nef sa, pral kompren pi bien problem peyi d'Haiti. Sependan rapor an Duvalier ak chak ambasade Ameriken yo, pa d'jom pran tan pou lte gate. Fok nou konen, premye job yon ambasadeur se vowe bay gouvernement l rapor sou tout sa ki ap pase nan peyi kote liye. E nan tan sa, se pa de atik ki te ekri sou vounal al etranje, ni se pa de mouve rapor ki te bay sou fason du valye tap dirije peyi ya. Kounye a, kesyon ou ka pose, ki te posisyon gouvernement Ameriken visavi du valye,

Mwen jwen ekri te gen plizor rezon pou sa.

Manantansa, pat gen akoun indikasyon ki montre akler si apre renverseman du valye, peyi da iti pral gen yon dirijan, yon lider ki pi bon e ki pi ala oteur ke du valye. Gen menm posibilite peyi da iti te kap tombe sou l'obedyans yon ki ankor pi mal ke du valye.

Dezyèmman, kom se yon dispose, pepkubè an ten dispose, kon diktati ou fuljen sou batista nan kiba, se sa ki te fè tout suksè, evolisyon fidel ka so. E sa te vin kouze, yon la krentif, paske deklanche yon mouvman an Haiti, ak kolon komunisyon ki te gen an peyi ya, sak ta kab la koz, Haiti vin tounen yon dejem Cuba, la nan ka aib la.

Troasyèman, pat gen nesesite pou al repete Mem erreur ki te komet Le yon kolon exilè kubèn ki te soti Florida Et al fon evasyon pou al renverse Fidel Castro Yon kote kuba ki rele la playa Irong Ko kap tradwi en fransè la bè de kochon Bataï sou plaj bè de kochon sa Pat dure plus pase 3 jou El te fini nan dat ki te 19 avril 1961

Pè gen plizyon anvay se Kuben yo ki te mouri.

E gouvernement Kuben te kaptire resyo e o tal boucher nan prizon. Apre sa, malgre les Etats-Unis te koupe relasyon diplomatik avek Kuba, denpi mwa janvye 1961,

gouvernement Amerikan te blije rentre nan kompos ak Fidel Castro ki te fini pa libere prizonye rebel Kuben yo. Apre gouvernement Amerikan te bayon dividal trakteur ke fidel kastro te bezwen pou l develope agrikulti nan kiba.

Katryeman li te klele sa a si di valye tombe, kominis yo tap pen pouvoar an Haiti. E sankyeman, e anko, sa ki te kap vin pi grav, se ke dapre yon teori ki re le teori domino, denpi Haiti ta vin kominis, akosye yon sem fontyer ki separe de peyo,

infiltrasyon tap pral fet,

pat ap pran tan pou la Republik Dominikèn te vin komunistou. O li kler, e se tou natyrel, les Etats-Unis kom gran puissance, pat ak akampè pou lwè troa pi gro peyi yo ki nan basen ka a ibla, kuba, Haiti, e la Republik Dominikèn, e ki lan nan la kou der Kaili, vin tonè komunist. Po tout rezon sa yo, e malgre gen rapor, ki fet, Kom kwa tonton Mark Koutyo te kon arete an pil sitwan Ameriken an Haiti, maltrete yo, e gouvernman Haitien te kon depote yo sans okun eksplikasyon. An plus de sa presyon, tonton Mark Koutyo te kon mete soubizisman Ameriken yo ki te nan peyi ya, feyo peye go kontribisyon, e estokke la jananmen yo e soutou fe vieye leksyon pike kole di valye te fer pou l'poulongeman dal nan dat 30 avril 1961.

Fok di o komansman pat gen anye ki te fet kon di valye.

Sel tisposisyon ki te pon kon di valye se solman fe ambasadeur ameriken ki te pon ou prens rentre Washington nan konsiltasyon. Yon fason pou ambasadeur ameriken yo pa jom asiste celebrasyon ouken fèt ofisyel gouvernement duvalier. Malgré tout, gouvernement américien te kontinuè fè bon ménage a gouvernement haïtien e mèm pompe la jambaye duvalier. De date 5 pou rivè 17 daou 1961,

8 mwa apwè John Kennedy te fin prétesseman kom prezident des Etats-Unis, li konvoke gouvernement tout peyo ki nan kontinu amerikien pou yo voye yon delegasyon nan ti lokalite pou yon plaj nan peyi Yurigwe ki rele punta de leste, vin patisipe nan yon program ekonomik li pral lanse ki rele alians pou le progre. 5 mwa apre sa, nan dat 21 janvye 1962,

sou demande menm prezident John Kennedy l'OEA konvoke tout peyi nan kontin Ameriken ki mam l'OEA pou yo voyon delegasyon vin patisipe nan lot reynyon ki te gen pou fet nan mem ti lokalite nan pe yuri goyer ki re le punta de leste.

A koz Fidel Castro monte nan Cuba yon gouvernman sosyalis, rezen reynyon, fwa sa, se fon konferans, apre sa vote, e konsa puse do Cuba eme tel deyo kom mam lo yo a. Pendan reynyon, vivon le.

Asi ni te bezwen pou rive gen majorite de 2 tiers ke l te bezwen pou mette Cuba 2 et 1 nan l'OEA. Se vote Haiti.

6 jou apre sa.

Nan date 27 janvye. Le tout pas reprezentant Haiti a rive pou l pren la parol. Sekreter d'Etat amerikyan Dean Rosk an sa mak tout mem delegasyon amerikyan nan ki te la. Yo pat kapisezi pase sa. Le ministre des affaires étrangères haitien René Chalmers delivreyon diskou kote l voe monte bien wò revolutyon fidel kastro wò nan kiba.

La men apre sa, René Chalmers wè sekretèr d'Etat amerikèn, Dean Rosk, e fèl komprèn ke Haiti son peyi pov ke liye ki bezon ed e pou l rive gen vòt peyi d'Haïti, i fòk gouvernment amerikèn a deside mette la jende yo e finanse kek projè an Haiti.

Nan an demè 28 janvye, Sekreter d'Etat Amerikan Dean Wosk, Chita Akone Chalmers, yo manje ansam e yo negosye yon ed de 2.800.000 lola wou Haiti. La men, sa fin mare, Haiti pral vote en 13e e Uruguay en 14e akoute les Etats-Unis. E se denye vot sa, ki pou al bay majorite de tjer, e kon sa, yo pou al rive met kuba deyor, kon man lo e a.

Ta pres sa m jwen ekri, se magola jwen 2.800.000 lola sa, kon feyran punta de lester, ki pou al permette di valye koman se bati a yor ou por internasyonal por brins. Apre sa de gen kak emisyon ki de fet nan radio la van, kote yo pat manke pa salambe di valye, kom kwa l te tire kak avantaj ekonomik, se pou rezon sa, delegasyon Haiti a te votek pou mete Cuba deyo kom mamb loura.