De 22 septem a 22 octob 1957

Chapit 8 De 22 septem a 22 octob 1957

La mèm apre ou publi rezultat éleksyon, patizan Dejoie, patizan Gimel, ak patizan Fignolet, mandan Raje et des od pété nan Bourg-Prince.

Nan date 26 septem 1957,

Seleman kat jou apre eleksyon, Louis Dejoie lanse yon od de greve. Malorganize, yfo dir apen si greve la te point a 5%. Kapiten preswa pier ak mitra e zinamel e ala tet yon eskwad milite bien arme. Mè, talman depopriyete kek mezon koumès ki te fèmè yo pou yo louvou tout suite. Magazin depo ansan bak tout instalasyon yo. Yo pase kapiten George Elifis ki te komandan pompye, lod pou la l sote pat tout magazin koumès yo ki te fèmè. Kom kapiten George Elifis te refuze ekzekyte lod sa, la pou la yo evokel. La mèm, kapiten preswa Pierre, Rè lè yon ekip sou de garaj servis di jen, ki ak toch asetilen, sote pot an fè mezon komers yo ki te fè mer. E la polis pat fè anyen pou an peche pepla piye kek nan magazen komers sayo. Fok non di, se pou la pwemiya fwa, ekip bout dur doktor François Duvalier pral paret an publik, ak zami yo deyon, e pral ede la polis mate grev la. Apre sa, se raceta. Pwenda tout rey n doktor di va li ou pouwa,

pape gen yon sel komersan ki pral ose fe grev ni fe mè pot installasyon komersyon ankon.

Mèm dat 26 septemsa,

tensyon te telman ou ke konsey milite a gouvenman te blije publie yon arete pou l fe populasyon ankonè la lwa masyal anvigèr nan tout peyi. Troa jou apre, nan dat 29 septem 1956,

Konseil militek gouvenman dekrete kouvrefeu a paktir de 10 or du swa e publie yon dekre pou fe populasyon konen a kos peyi a sou lwa masyal si zo ka yon sivil ou bien yon militek supren yon moun ap komet yon zak teoris yo ka arete moun sa e mem kareman ekzekute l. Fok non di, se apati de dat sa violans pral tabli nan peyi a

Kabra le zam li, e tue san rezon yon lotayisyen pare li. E piti piti, la justis pral komanse disparet nan veyi da iti. Yon 8 apre sa, 4 ou 5 jen gason ki te patizan Louis Dejoie, te deside al atake yon avan postmilite Kenskov.

Sou pretext yo vin cheshe yon lese pase pou transporte yon malade l'hopital, yo louvoui zam,

yo tue yo sentinel, ansan bak 3 soldat ki te nan avan pos militesa. 3 or de tan apre asasina 4 soldat yo nan avan pos 15 kof la, yo arete pet yon vil shiblet ala mas, yon arab ki te fet an Haiti, men ki tal viv os Etats-Unis, el te naturalize l'Amerikain. Madame li yo Amerikain te ansen. Le madame lan sentil gen tranche, Che, si blè tala mas kouri al nan kate general milite distrik Petionville, al pren yon permis pou permèt lal chachon doktèr pou al akouche madam li. La, nan kate general milite distrik Petionville, yo harite l. Yo dil akouz kouvre fe, li pat fèt pou lte touvel nan la ruse san permis apre 10 or du swa. Le lèndemè matin, yo lage tala mas. Li kou y l'opital kan apè vè, alwèm adam li ki te akouche, l te fontifi.

Lè la pren la polis tal fuyè la kaili, e y ap chèchèl. La mèm li plonge l al kail ambasadeur mèrikèn Gerald Drew. Ambasadeur mèrikèn remèt ka abay konsul mèrikèn.

Dal apremidi, kapiten preswa Pierre, ki te chef servis rechèche kriminel nan la polis pa ou prens, te resewa vizit konsul mèrikèn. Li di konsul la yo bezwen ou et alamas pou yon anket sou za fe kek katouche yo jwen le la polis sal fe fou il a ka li. Konsul meriken fe kapiten po sou apyer konen pou yon menaje et alamas le ap fe interrogatoar. Paske et alamas soufri kèr. Kapiten po sou apyer bay konsul meriken asyrens ke yo pap maltrete et alamas. Mas, kom konsil ak vis konsil meriken te fini pa konvenk ta la mas, ve 3 er de la premindi ta la mas tal rande tet li nan bureau polis wap wens. Piske le ou tal fe fuy kaj ta la mas, kyo te jenon fuzi chas kalib 12, yon bayonet, yon pistole kalib 635, e kek katouche ki te menm kalib avek douy bal bandi ou te servi pou tue kat soldat nan avan pos 15 kof la, la, la polis transfere talamas kazen de sa lin.

De kazen de sa lin, yo voe talamas fo dimanche. Pandan yo tap kestyonel, te gen de ofisye ki te rentre talamas korektman bako komakar.

Ve yuite yuite yuite mi du swa. Yo te vin lage talamas an trem bovez etan nan bureau polis pou ou prins. Kapten preswa pier taleseye lage chible talamas. Toa kamo nan penitansye nasyonal.

Komandant penitansye nasyonal la kolonel Andre Farouk te refize akseptel. E talamas te mouri sou gout nan kamenet la. Le ou tap re tou navel nan bureau polis pou ou prins. Sou presyon, ambasade merikyen mande pou bay detay nan ki sirkonsans talamas te mouri. Kapiten preswa pier ki wel pri nan gom, paske lte bay konsul merikyen asyrens, yo pa mal trete talabas. Esaye ansam a kapten Jacques Laroche montè tout ton senaryo. Yo te fè pran foto de ofisye yo ki te bat talamas la ak chemise yo dechire. Yo lage plusieurs chèze e simaye kek fèye papye ate. Yo fason pou fè kwen pande interrogatoi. Talamas te esaye pran mitra es. Yo nou ofisye yo. E le yo tap metrize el. Se le sa talamas te mouri. Apre sa. Yo an doktè haisyen doktè Claude Lafontan. te fè otopsi kadav la nan l'hôpital general.

Kom konklyzyon, doktor la fontan deklarè, se pat mou fè tretman, me se pito te genyon kote, kè shibli tala mas te dechire, e se sa k la koz lan mol. Gouvenme Amerikèn te voye la menm pa ou prins, toa doktor ki vin fè otopsi kadav tala mas,

otopsi toa doktor Amerikèn yo, revele koz lan mol tala mas, ke yo te ronfle la kout baton. Gouvernement Ameriken te telman fache, sa k la koz la menm, yo suspende 3 programe teknik yo tap ekzekute nan veyi ya. Le duvalye mante pou vwa, zafen talama sa,

se devan premier kriz diplomatik ke l te trouvel. Apre 3 mwa negosyasyon,

duvalye prezante bay peri Ameriken regre ofisyel peri da Iti, pou jant talama se te mouri ya. et te ofisye ou ki te tue et a la mas la, yo te mette ou an disponibilite pou di jou.

Gouvernement Haitien te verse 100 000 dola dedomajman bay madan ta la mas pou li menm an san mak ti pitit ti fia. An pli de sa, Gouvernement Haitien yon lot fwa anko fay yon deklarasyon publik kote l garanti ya bay proteksyon a tout sitwa Ameriken de menm ke tout bien sitwa Ameriken yon an peyi ya. Se chapit sa nan liv histwa peyi da iti, yo ilè la fè ou bien za fè shible talamas.