Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 12 · Chapit 19

Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau

Chapitre 19 Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau

Apres la chambre d'enseyance de mai 1958,

te décreté état de siège, gouvernement du Valia la même imposé couvre-feu de 8 heures du soir pour y ver 6 heures du matin.

A pati le sa, sakire le bon jan tonton makout yo ki te gen an mitan yo an pil employe l'Etat, pou al koman se paret tout akle ak figyro de yo. Pap gen za fe kagou la ni za fe kache figyro anko.

Se Frédéric Debarieux, direktor bureau reji du taba, se li ki an premier pou al fe employe reji ya, pou an la ripo ou pou an se lesoa, pou an fe patrouye a gwo zam yo nan men yo. La jounen, kom yo tout te toujou ame, yo te konmeton pal to bien long pou kache zamyo. Yon chapou len gri nan tete yo, e yo lunet noa pou kache jeyo. Konsa li pa difisil pou yo konnet yo, e anba anba, tout moun te konneri le yo ton tom akout. Akon lon joun gason yo ki te kouri nan pale nasyonal, vinman de zan pou yal kombat pou yon evasyon, pasket la. La men apresa, di va li pou al fome yo komilis.

valyete louvou kat bureau pou milisyen yo. Yon premier lan pale nasyonal, yon deuxième fo dimanche, yon troisième pétionville, yon katrièm kavou. Apre sa, ke se la ville, ke san deyo, milisyen pral gaye tou patou nan tou peyi.

Kontrèman a sa, an pil historien ekri, e sa, an pil moun kwe, Kleman Barbo pat jom chef milis. Kleman Barbo pat jom lot bagay os non chef polis sekred, Gouvernement, el te gen bi wol nan premier etaj an dan pari nasyonal.

Se doktor François Duvalier, ki te toujou sel chef milis ansan mak tout milisyen ki te gen en api. Duvalier te chwazi fò dimanche kom sent pou l tablik a tje general milisyen yo nan pa ou prens. Kom pep souveren te demoli fò dimanche pak an pak apre 7 februye 1956. 1956, nan fouye e nan pale ak ket moun ki ta abitue entre Fodimanj, men sa mjwen. Fodimanj se yon ansyen fò ki te sou an gran teren nan zon mache kwa bousal ak uzin Sukasko nan la salin. An entran Fodimanj tout dabor te gon gwo kaj ki ton bureau milite lame d'Aiti.

Se yon ofisye lame d'Aiti ki tap komande bureau milite sa a. El te gen ant 40 e 50 soldat sou zot li. Biro milite la meday ti sa te servi an menm tan, kom ka tche general yon fos ki te gen an 300 et 400 milisyen, et tout milisyen sa yo te souzod, madan Max Adolf, yon fam ki te rele Rosalie Bousquet an van mariage. Derya biro milite fwa di manche sa, te gon chan de tir ki ve diyon teren pou montre soldat ansan mak milisyen yo koman yo servi a gsam e koman yo tire. Se doktèr di valè li mèm ki te kon chwazi ki milite ki te la pou entrene milisyen yo. Apre sa, en pe plis nan fon, te gon prison. Se nan prison sa yo te kon albouche an pil moun yo arete pou kos politik. An wè tan chef polis sekret gouvernman ki te gen bureau lan den pale nasyonal, pat gen person an kop ki san permisyon te kap memri ve proche pre, prizon sa. Dapre sa nou pran, an den prizon fwa dimanche, te gon ban kachou etwad ki tan menm tan sal e santi. Se ton veritable an fè. Kote ou te kon administre tout kalite mas finay. Sak la koz, te kon gen de bagay terib ki te kon pase an dan prizon sa.

E pa deye net terer, se ton rakmare kaj ba wan ak man glanme, e se la ou te kon al anteret kadav yon dividal prizonye politik ki te mouri. Kon yer, an wakiyes ki te Clement Barbeau, premier chef polis sekret prezident du valier. Clement Barbeau se te yon moun departement larti bonit. Lèl fin fè klas li, li te rentre nan ferm ekol kote l te prantrenman pou li te vin ajan agrikol. Apre sa nou jwen li apvan machin akoud.

En pi li te vin profeseur, klas primè, nan kolej de pa ou prens, yon kolej ki te pou Henri Odeid. Nan l anè 1945-1946, nou jwen Clément Barbeau nan mitan yon ekip doktor du vali te monte. Kom lè sa, Dr. Duval lè te chef seksyon kontrol malaria nan ou misyon sanite blan meriken ou te tabli nan peyi ya, lè te fè employe Clement Barbeau kom dispacheur. Et Job Barbeau kom dispacheur se kontrole deplasman tout automobil, kamyon a kamyonet misyon an te genyen. Sou gouvernement prezident estime, Clément Barbeau te employe Damien kom kontroleur dan re, ki ve dire li te la pou kontrole tout kalite prodiksyon agrikol. Premye fwa non Clément Barbeau pral non men publikman, se le nan mwa avril 1957.

Yo te dekouvri yon faktori bom nan Matisan. Lè dè ofisye l'Amed Aiti, l'yotnan Michel Comte ak sou l'yotnan Freyel Andral Kolon tal eseye de zamose yon nan bom yo, bom lan eklate, e dè ofisye l'Amed Aiti yo te mouri. Apre anket, yo te fini pa jwen ke Clement Barbeau te mele nan zafè bom sa a, e l'Amed Aiti te pou met pou bay mil do l'Amerikè, a nèmpot ki moun ki lè sa a, yo ede yo jwen Barbeau. aloske Barbeau tenen ekip sa ki tap mache met bom pou doktor du valier. Lè pendant anket lè ou tal kestyonè doktor du valier. Li dil pat kon anyen nan sa fe bom. Premier moun kwezidant du valier pou alinvite vin viv ansan mavel an dan pale nasyonal, se Clement Barbeau. Lè sa la fami du valier ak la fami Barbeau te vin fè yon sol ko fami.

Rapport antre yo te vin telman serè. Sak la koz te pi gran pitit

ak Nicole, de mèm ke de petit fi Barbeau, Viviane ak Johan, tou le kat ti mèdame sayo, tal fèmen dan les oazo de Brunois, ki se yon pension nan ou gran l'école privée a Paris, ki se Pigouville nan pays la France. En plus de sa, madame Barbeau te vin tan kou yon gadienne pou de denye petit duvalier yo, ki se Simone ak Jean-Claude. Se madame Barbeau chak jou, ki te kon akompanyè al menè e al chachè de timoun sa ou lekol. E relasyon at la fami di valye, e fami mabou te vin telman makone ke se matant reya pitit di valye yo te kon rele mada mabou. E kik tonton makou bout zyrio ki te atache na prizon fwa dimanche, yo te kon sikule lan nwit nan kolon jip alman mak de KW yo te kon al prete chak swa nan bureau reji Ba, mote jip sa yo le ap mache, te fè yon boui kata kata kata kata kata kata kata kata, tan kou boui mote ansyen motosiklet. Le ekip makout sa yo te kon ap fè patroui, yo pat kon fè vites. Yo te kon fè jip DKWO mache tout douceman, e le ap pase nan roui. brimote jip dek a WSIO selman te kont pou fe ke an pil moun monte sou bisket fe diare a kakarel pon pi for moun ki tap vive nan kati SIO e si pa deven yal frapi pot kayon vrazen e yon menel nan prison fwa dimanche le sa sal kon se pal se ou bien l pale ou bien l mouri gen de l lè malè reviktim yo kon pale sa pat an peche ou mouri kwen men apre tout brimad, apre tout kalite maspinay sa yo, kon vitim yo te kontoune chapi, se tankou yo te pase tout kon malere vitim sa yo nan mou le vyan, ou bie yo te pase yo nan paswa. Dapre sa ki rapote, prezident Duvalier te konal bien souvan fe vizit fo dimanche.

Piske nou tanmen chapit maspinay, chapit ekzekisyon,

gen moun ki fe nou konen premier moun ki te vitim sou Duvalier ki te rele Antoine Marcel.

Li te rete la saline. Yo te asasinelle paske tout simplement li ton gro patizan Louis Dejoie. Gen lot moun ki ban nou Frédéric Desvarieux,

ki se premier moun du vali li menm te fe exekute.

Frédéric Desvarieux sa, te nan mi tan moun tankou Max Charles, Aurel Joseph, Pressoa Pierre, Clément Barbeau, Alphonse Laïnse, Ramon Estimé, ki se premier ki patizan yo

te mouri yo te kourir a liye ou de a Duvalier e pou sel pou lal kon pouvoi. Duvalier te nomme Frédéric Devarieux, direktor régit du tabak. Fok di anko, Frédéric Devarieux sa, se li ki an pwemye te komanse fè employe régit du tabak a gwoza mal fè patrou le soan an pou reprense. Rapport an Duvalier et Devarieux te vin telman sire. Ke Duvalier te kon ekri le Benjamin sou kat ke l te konvoye devarye. Devarye, te tombe montre kat sa yo. E an plus de sa, li te menm komanse fe moun konen, kon benjamen. Duvalye pral pase l pouvoi, le mandal fini.

Le ou rapote sabal duvalye, li te tou fe krasen Frédéric devarye. Apre Frédéric devarye,

nou pral wèpi devan kouman Clément Barbeau. Lucien Domecq, yon bofri a doktè duvalye, ramo estime me e an pilot di valiris de la premier ayer, nou pou alwè kouman y ap pase.