Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 13 · Chapit 22

Chapit 22

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Chapit 22

CHAPITRE 22

san peche la meye pou l'parive bal kou deta. E toazyem, lot rev la, se met pe blan franse ou deyo,

e fe se pe ak monsenyeur Haitien ki vin pre la komandman l'Eglise Katolik nan peyi d'Haiti.

Di valye, te tsyen, aske l chanje koule drapo ble ou rouge la. E mette pou remplase l yon drapo koule noye rouge,

Paseke noua e rouj se te koule drapo zan setyo le neg maron. Se drapo koule noua e rouj ki te drapo de salin. E se menm drapo noua e rouj sa a ki te flote nan waryo mwa Kristof nan tout gran noua peyi ya. Ki vle diyo pou divalyen? Drapo koule noua e rouj sa a se yon simbol ki gon gro valen nan istwa pe parisyen. Lè di valye prezante la chanm yon proje lwa pou chanje koule de rapor an noa e wouj Kèk senatèr te monte tout yon kabal an dan chanm sena Sak lakò senatèr te vote kont proje di valye pou chanje koule de rapor De senatèr ki te plus monte kont proje lwa pou chanje koule de rapor Se senatèr Jean Belizer ak senatèr Jean David Nou dwe sonje Jean David, senatèr vou departement de l'Ouest, ansan mak Jean Belizer, senatèr vou departement du Nord, se yo de a surtout, pendant tout kampan lan, e jou éleksyon an te kampe pou mette Duvalier prezident. Sebandan li pat pran tan pou yo dey, pat remen jan Duvalier tap menen bak peyi ya, e deja de senater sayo tap fe oposisyon kon Duvalier. A kon senater ote refuze vote proje loa, kite pral permet gouvenman, chanje kouleur drapo, fok di Duvalier pat kapi vekse, ni l pat kapi fache pase sa. sa, e se jist kek jou apre sa, di valye pal fon gro kriz kadiak ki manke pou tel ale.

Da pou a rezultat rechers kem fe, mwen apren ke di valye pa ton moun ki te kon manje an pil, sa sou tou l teren men manje se pomme frans, e bweso da amerikant an kou Coca-Cola, sa k fe an tou di valye pa jom peze plus pase 135 liv. Di valye se ton moun ki te toujou

E lè l'prenpouvoi li te chaje ak problem sante.

Kom dokter, du vali te konen ke l'pata ap vive lontan. E chak mate se ton veritab mirak. Le du vali ou el leve vivan. Poutan patgan pil moun ki te konen du vali te malade kon sa. Tout d'abord, du vali te fè diabet sukre.

Dezyèmman, li te soufri problem sikulasyon san. Kil ve di san l pat koule normalman An dan ven nan tout kol

Toasyemman li te kadyak Sa ki la koz Kel pat bat normalman

Katryemman di valet te fe flebit Ko sa ven Nan jointi ou piel An semak ven nan pou et li Te toujou an goje aksan Za fe flebit sa Kwa l provoke yon seri komplikasyon Ki fe apati l ane 1958 Kwa l provoke yon seri komplikasyon Prezident Duvalier pat ka leve pyele pou l'mache en gam. Se trenel te kontrenye pyele pou l'mache. En plus de sa se ak an pil difikilte, li te rive kon bon plume pou l'ekri. Eleve manch an telefon pou l'metnez oreli kon sa pou l'tande en pi pou l'pale. Li te telman malade, sak feyon teknisyen te kon al nan pale nasyonal. Chak maten, pronsan prezident du valye pou al fe analize nan laboratoa.

An plus de sa, ou komansman chak si mwa, te gon gro dokter ki te konsoti nan peyi etranje pou vin konsulte prezident du valye. Yon mwa trejou, apre lan mor kleman jumel, yon gro kriz kadiak frape prezident du valye. ek kriz sa manke potel ale.

Maladi, fatik nan eleksyon, mette ak chok Duvalier tab pran chak jou. Depi l'monte ou pouvoi, la kos nan lan nuit 24 mai 1959,

Duvalier indispose, li fon terib kriz kadiak ki ve dir kel flanche.

Dokter Jacques Foucan, ki te yon nan dokter ki tab suiv prezident Duvalier, pense ke l te pike yon kriz diabet

Kon sal te kou y administrel yon gro doz insuline. La menm, tout borgosh di valye vin paralize. Li te rentre an koma, e kon sal li pral pase 9 h de tan san konesans, sa k la koz pandan tout 9 h de tan sa,

san ak oksijen pati sikule normalman an dan serve l prezident di valye. E se tan kou yon ti fil ki te kem bel vivan.

Yon jen doktèr ki te la, ki re le doktèr Rosarion, aproche madan du valye, el di li pat d'akor ak diagnostik doktèr Jacques Foucan.

El te men vle fe madan du valye kwe, semble se ton fèt eksprè. Paskèl pa kap kompran koman doktèr Jacques Foucan, yon doktèr ki tal pran bon formasyon ouz Etas-Uni, kap fe yon gwe re akonsa. Sa, la nwit la menm dr. Ozaryon fe Kleman Barbo al cheche glukoz nan famasi. Kom yo pat ka jwen yon ven nan bra prezident Divalye, yo te tombe bal masaj nan de pye.

Pendan yo da kontinu e fe masaj nan de pye dr. Divalye, dr. Ozaryon te fini pa jwen yon ven. Le sa li pon seren, el enjekte solisyon glukoz la nan yon ven. Mènen, mpè pi wò talon yon nan piè, doktèr du valier. E se sa ki te rete koma. Le apre 9 or de tan, di wè pren konesans. Premier kestyon du valier pose, madame li, eske l prezident oujou? Pendan tout soare sa, tout mèm wò de ta majò, la mè da iti, tal nan pale. Yo tap fè plan pou konen sa la mè ap pral fè. Si yo ka kriz ka diak sa, ta pote du valier ale. Le apres sa, Duvalier vin kon sa, di pral revoke tout gro ofisye sa yo youn apre lot.

De 24 me, soare Duvalier fek kriz ka diak sa, jouk rive komansman mwa jye 1959.

Pwèndan preske 2 mwa, Duvalier te rete kloure sou yon kaban.

Se Clement Barbeau ki te ap gouverne pe yia. Se li ki te dirije reynyon minisyon E se li ki te fe minis informasyon Met deyo komunike, sou komunike, ou te li nan radyo Po fe konen di valye pat malade jen abdil nan la ouya E tou simplement di valye bon grip El bezoan repo D'ayor se Clement Barbeau ki tout d'abord Alman de ambasade amerikene an pa ou prens Gerald Drew, koku Ki la men fe misyon naval amerikene nan

militè nan Guantanamo, Cuba,

voye tout an ekip seysyalist nan maladi ke, kourir an treba ou prens, pou vin baye prezident du valè la soignage. Yon lot fwa anko, se sou demande Clement Barbeau, mem ambasyadeur amerikè, Gerald Drew, te fè de doktè amerikè ki se de gro seysyalist nan tre temoun ki soufri maladi ke, soti New York pa avyon, e kourir an treba ou prens, e se de gro doktè seysyalist amerikè,

apre 30 jou bon jan soin, te fini pa met prezident du valier kampè sou de pyele.

Tout d'abord, se doktor Rosarion, ensuite Clément Barbeau, ambassadeur merikè, Gerald Drew, apre sa de doktor merikè yo, de doktor gro spesyalist merikè yo, se 5 moun sa yo, ki te rive sove du valier e bal la vi. Pendan tout gro kriz kadiaksa, kom san ak oksijen pat sikile normalman An dan seve l prezident Duvalier, pwè nan plus pase 9 or de tan, ke l te pase an koma, sa la koz ke Duvalier te subi kek bon jan domaj.

Apre l te pase preske 2 mwa malade, Duvalier vin wè fè.

Oficier ak soldat gade prezidentiel yo, te fè yon gwo parade militer pou li nan la koup ale nacional.

Men an dis kou l fè, Duvalier pa d'mal okun detay sou maladil. Li te tout simplement kontantel pou l di an franse, ke lte genye de difikulte de sante. Duvali lesa ofisyeleman vi nou pran fonksyon kom chef deta e la men politik duvali pral chanje e kom nou pral wè pi devan, bagay yo pral pran yon lot direksyon.