Sityasyon ekonomik peyi

Chapit 25 Sityasyon ekonomik peyi

On foun rale sou sityasyon ekonomik peyi Kon sa nou pral wè, mouvment renovasyon nasyonal.

Dezyèmman, Diwalye pral peton rel nan jakmel.

Et troasyèmman, program pou te koulé.

La mèm apre Diwalye fin prété seman kom prezidant,

yon nan premier zak ke l'pose se kouri presè presè fè krasè gran rupo ou prens. Diwalye te fè sa, san ke l'pat mèm konen etafinanspe yia, Ni kote la jan pral soti pou koule beton sou gran rui E la menm pou an agè di valye Kèk moun tal si men mayi sou gran rui El pad pran tan pou gran rui pou ou prins Sou tout longel te vin toune yon go jaden mayi Nan l'anè 1960

Oswald Gibran Yon gran boujwa pou ou prins Kite gen reputasyon yon moun Kite kon ba yi gouvernman a yisi an bourad Le an difikultè

te kouri achte pou yon milyon dola Ameriken, yon bon gouvernman te met deyo.

Se magou la jansar ki te pemet gouvernman, di wali betonè gran rwi. E apre sa, di wali pral touche chanje nan gran rwi e fel tonè mbouleva Jean-Jacques de Saligne. Fok di pi devan, di wali pral fè arete e bouchè Osvald Gibrand ansam ak pitit gason Cliford Brand nan prizon. A koz yon kolon makout lour, ta psikule tou patou ak groz amnamen yo, sa ki fe pi foturis etranje terete nan kempe lwen, mette ak pri kafe a ki te tombe sou machin internasyonal la, tou sa pral frene ou lman groz volim la jan, e la koz ekonomi pe ya te vin tombe sou la graba. ba moun ki tout d'abord pral pi viktim de situasyon an, se propriété gwo magazin yo. Ou komansman, ke gwo bwa nan gouvenman, te kon pase al fe propriété magazin yo, ba l gouvenman yon kontribisyon. Apre sa yo vin fe chanm de komers kolekte kontribisyon komersan yo.

Finalman, nan komansman l'anè 1961, 1961, l'Ukner Kambon, depute komune l'Akaye Kabare ak la Gonav, ki ton kwo patizan, prezident di valye, lanse yon organizasyon ki te rele mouvment renovasyon nasyonal. Se organizasyon sa a, le sa a, ki fra l responsab kolekte l'ajan kontribisyon komersan yo. Chak gwo komersan pa ou prens te ge obligasyon pou l bay o mwen 5.000 dolar Ameriken chak mwa E komersan nan vil provincio o mwen 1.000 dolar Ameriken chak mwa La jan mouvment renovasyon nasyonal la kwa maser te fet tout dabor pou rebati komoun kabare Men pou ki sa kabare? Kom se nan kom yon kabaret sa, doktor di vali etal louvri klinik li apre l te fin diplome. Dokter, li te vle rebati kabaret, chanje nan kabaret, e vin nomel di vali vil. Kom nou wè deja, tout d'abord, yo te met gro presyon, yo te ramase la jan nan men komersan Haitien yo, tan kou komersan itranje, e fose yo peye. Apre sa, yo te vin monte kek pos, koute chak chofe, den pil paret, li te blije peye yon la jan, anvan l kontinue wout li. Kom pat gen yo, okan kontrol sere, sa la koz te gen pil koulaj ki te fet nan fason, la jan yo te kolekte. Li pat pran tan pou mouvman renovasyon nasyonal la vin a grandi Le gouvernman deside fè tout employe l'eta obligasyon Pou y achete yon bon ke gouvernman te met deyo an sekulasyon Pou sa, yo te tou vowe bon yo, bay tout employe l'eta chak mwa E yo te tou retire la ajan bon yo nan chek chak employe Fok di yo komosman, gouvernman te komanse peye un pen nan bon yo

ou a te genyen an pil fo bon ki tan sikulasyon. Yon joudi va alè montè nan radyo, el di, pep, fok mwen di nou mèsi boku, di fèt nou fèm kado bon yo. Sa te fini la, e person pap, joun tan de pale de zafè pou yi bon rinovasyon yo ankor. Fok di se ton goblo, pou yon kolon koutye, yon kolon yizirye, yon kolon spekulater, de moun ki te konvansè la jen eskont sou chèk kek l'emploiè d'État. Yot investi an pil gokob, lè yot et tombe ramasek an pil bonsaryo. Apwè plus pase 2 an, Duvali te monte au pouvoir, pat preske genyen ouken bonjan realizasyon ki te fèt. Erive l'anè 1960, gouvernement Duvali ate chaja problem et situasyon ekonomik peyi ate telman malouk ke nan dat 25 juan 1960, Duvali et deside Al-Jakmel l'inogure yon waf tour neuf ke merikè yo te fènk bati.

El te tou profite fè an diskou ki se tankou yon rel li talpete nan jakmel.

Nan diskou sa, du valye kareman denonse atitude gouvernement merikè, visavi gouvernement, e visavi peyi d'Haïti. Du valye di, mwen pat vle ofri Haïti bay lot peyi. Se pendan epi 33 mwa, ke m bay les Etats-Unis

Joukounyeya se promes, se tan, se kalbenday, e pag en person ki kompran nou aloske pi fop pe paisyen ap koltè ak an gran gou, e ap viv nan an mizer ki son mizer noy. Wa, el te kontinu pou l di, sa ki ta bon, se si les Etats-Unis ta deside vide la jan, e menm fe yon enjeksyon masiv do l Ameriken nan peyi ya. Nan finisman diskou, du valye te di, moi je su pre, ki ve di an kreyol, men menm men pre.

Sektor ki ta psuiv kouran politik nan peyi ya, te vit realize. Semble du valye pral fe peyi ya fon kou de gidon a goch, La gec Ameriken yo e fe peyi da Haiti vin tounen yon peyi kominis. Malgan pil moun ta pose kestyon, di vali pa djembay ouken eksplikasyon, sou sa ou jis li veli di pa mwen men mwen preya.