Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Chapit 37 Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
Kite pozisyon gouvernement amerikain devan tout sa du valier ta prémètre la?
Den pi du valier monte ou pouvoi kom prezident, se plizye ambasadeur amerikain ki pal defile nan pou ou prens. Chak fwa yon ambasade Ameriken tou nef rive an Haiti, denpè nan premier kontak lè la prezente let de kreyans li, Duvalier toujou gen yon ban prej pou l'fel. Kotel di Avel, li espere pral vin genyen pi bon jan roulasyon ant Haiti et les Etats-Unis.
El kwen ambasade tou nef sa, pral kompren pi bien problem peyi d'Haiti. Sependan rapor an Duvalier ak chak ambasade Ameriken yo, pa d'jom pran tan pou lte gate. Fok nou konen, premye job yon ambasadeur se vowe bay gouvernement l rapor sou tout sa ki ap pase nan peyi kote liye. E nan tan sa, se pa de atik ki te ekri sou vounal al etranje, ni se pa de mouve rapor ki te bay sou fason du valye tap dirije peyi ya. Kounye a, kesyon ou ka pose, ki te posisyon gouvernement Ameriken visavi du valye,
Mwen jwen ekri te gen plizor rezon pou sa.
Manantansa, pat gen akoun indikasyon ki montre akler si apre renverseman du valye, peyi da iti pral gen yon dirijan, yon lider ki pi bon e ki pi ala oteur ke du valye. Gen menm posibilite peyi da iti te kap tombe sou l'obedyans yon ki ankor pi mal ke du valye.
Dezyèmman, kom se yon dispose, pepkubè an ten dispose, kon diktati ou fuljen sou batista nan kiba, se sa ki te fè tout suksè, evolisyon fidel ka so. E sa te vin kouze, yon la krentif, paske deklanche yon mouvman an Haiti, ak kolon komunisyon ki te gen an peyi ya, sak ta kab la koz, Haiti vin tounen yon dejem Cuba, la nan ka aib la.
Troasyèman, pat gen nesesite pou al repete Mem erreur ki te komet Le yon kolon exilè kubèn ki te soti Florida Et al fon evasyon pou al renverse Fidel Castro Yon kote kuba ki rele la playa Irong Ko kap tradwi en fransè la bè de kochon Bataï sou plaj bè de kochon sa Pat dure plus pase 3 jou El te fini nan dat ki te 19 avril 1961
Pè gen plizyon anvay se Kuben yo ki te mouri.
E gouvernement Kuben te kaptire resyo e o tal boucher nan prizon. Apre sa, malgre les Etats-Unis te koupe relasyon diplomatik avek Kuba, denpi mwa janvye 1961,
gouvernement Amerikan te blije rentre nan kompos ak Fidel Castro ki te fini pa libere prizonye rebel Kuben yo. Apre gouvernement Amerikan te bayon dividal trakteur ke fidel kastro te bezwen pou l develope agrikulti nan kiba.
Katryeman li te klele sa a si di valye tombe, kominis yo tap pen pouvoar an Haiti. E sankyeman, e anko, sa ki te kap vin pi grav, se ke dapre yon teori ki re le teori domino, denpi Haiti ta vin kominis, akosye yon sem fontyer ki separe de peyo,
infiltrasyon tap pral fet,
pat ap pran tan pou la Republik Dominikèn te vin komunistou. O li kler, e se tou natyrel, les Etats-Unis kom gran puissance, pat ak akampè pou lwè troa pi gro peyi yo ki nan basen ka a ibla, kuba, Haiti, e la Republik Dominikèn, e ki lan nan la kou der Kaili, vin tonè komunist. Po tout rezon sa yo, e malgre gen rapor, ki fet, Kom kwa tonton Mark Koutyo te kon arete an pil sitwan Ameriken an Haiti, maltrete yo, e gouvernman Haitien te kon depote yo sans okun eksplikasyon. An plus de sa presyon, tonton Mark Koutyo te kon mete soubizisman Ameriken yo ki te nan peyi ya, feyo peye go kontribisyon, e estokke la jananmen yo e soutou fe vieye leksyon pike kole di valye te fer pou l'poulongeman dal nan dat 30 avril 1961.
Fok di o komansman pat gen anye ki te fet kon di valye.
Sel tisposisyon ki te pon kon di valye se solman fe ambasadeur ameriken ki te pon ou prens rentre Washington nan konsiltasyon. Yon fason pou ambasadeur ameriken yo pa jom asiste celebrasyon ouken fèt ofisyel gouvernement duvalier. Malgré tout, gouvernement américien te kontinuè fè bon ménage a gouvernement haïtien e mèm pompe la jambaye duvalier. De date 5 pou rivè 17 daou 1961,
8 mwa apwè John Kennedy te fin prétesseman kom prezident des Etats-Unis, li konvoke gouvernement tout peyo ki nan kontinu amerikien pou yo voye yon delegasyon nan ti lokalite pou yon plaj nan peyi Yurigwe ki rele punta de leste, vin patisipe nan yon program ekonomik li pral lanse ki rele alians pou le progre. 5 mwa apre sa, nan dat 21 janvye 1962,
sou demande menm prezident John Kennedy l'OEA konvoke tout peyi nan kontin Ameriken ki mam l'OEA pou yo voyon delegasyon vin patisipe nan lot reynyon ki te gen pou fet nan mem ti lokalite nan pe yuri goyer ki re le punta de leste.
A koz Fidel Castro monte nan Cuba yon gouvernman sosyalis, rezen reynyon, fwa sa, se fon konferans, apre sa vote, e konsa puse do Cuba eme tel deyo kom mam lo yo a. Pendan reynyon, vivon le.
Asi ni te bezwen pou rive gen majorite de 2 tiers ke l te bezwen pou mette Cuba 2 et 1 nan l'OEA. Se vote Haiti.
6 jou apre sa.
Nan date 27 janvye. Le tout pas reprezentant Haiti a rive pou l pren la parol. Sekreter d'Etat amerikyan Dean Rosk an sa mak tout mem delegasyon amerikyan nan ki te la. Yo pat kapisezi pase sa. Le ministre des affaires étrangères haitien René Chalmers delivreyon diskou kote l voe monte bien wò revolutyon fidel kastro wò nan kiba.
La men apre sa, René Chalmers wè sekretèr d'Etat amerikèn, Dean Rosk, e fèl komprèn ke Haiti son peyi pov ke liye ki bezon ed e pou l rive gen vòt peyi d'Haïti, i fòk gouvernment amerikèn a deside mette la jende yo e finanse kek projè an Haiti.
Nan an demè 28 janvye, Sekreter d'Etat Amerikan Dean Wosk, Chita Akone Chalmers, yo manje ansam e yo negosye yon ed de 2.800.000 lola wou Haiti. La men, sa fin mare, Haiti pral vote en 13e e Uruguay en 14e akoute les Etats-Unis. E se denye vot sa, ki pou al bay majorite de tjer, e kon sa, yo pou al rive met kuba deyor, kon man lo e a.
Ta pres sa m jwen ekri, se magola jwen 2.800.000 lola sa, kon feyran punta de lester, ki pou al permette di valye koman se bati a yor ou por internasyonal por brins. Apre sa de gen kak emisyon ki de fet nan radio la van, kote yo pat manke pa salambe di valye, kom kwa l te tire kak avantaj ekonomik, se pou rezon sa, delegasyon Haiti a te votek pou mete Cuba deyo kom mamb loura.