Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 15 · Chapit 49

Jounal Le Nouveau Monde.

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Jounal Le Nouveau Monde.

Chapit kante 9. Jounal Le Nouveau Monde.

Apre tout gwo preparatif ki te fet e tout gwo dispositif sa yo ki te deploye.

Kestyon w ap pose, me sa ki fe nan dat 15 me 1963?

2000 marine merikanyo pat pon helikopter, desen pa w prens, rentre an depan de nasyonal, pren di valye ansan mak tout fomil, ale ak yon aeropor, mete yo a bon avyon, e fe yo kite ve yia. Nan de chapit yo ki vini apre sa, m pa leseye fon tire ale sou sa m konen. Y fe di valye pa tombe nan dat 15 mey 1963.

E souk tou ki impak sa pral genyen sou avanseman doktrine komuniste la. Jera de Katalon se yon jounalist ki te fet o kap.

Pa pal ton blan franse, ma mal ton haitienne. Di te jenti gason, le parel vore lal fe etudli nan peyi la Frans. Le lrotoun nan Haiti, li te plus panche sou aktivite jounaliste. E kon sa li tal viv pa ou prins. Apre sa li te kite pa ou prins, el tal habite ou kap, kom popriyete hostelri diwa Kristof, ki se pi gro l'otel te genyen nan vile ou kap nan tan sa a, e kite kon resevoa souk touk touriste etranje.

Apre renveasman gouvernement Paul Magloire, jera de Kataloy ansan mak Luke Fouché, yo dea Louvry nan Rue 24, an fas hostelri diwa Kristof, Yon jounal ki te rele le nouvou moun.

Luke Fouché, se ton avoka ou kap,

ki te okupè gwo fonksyon politik sou gouvernement Stenyo Vincent, gouvernement Elie Lescaut, a gouvernement Paul Magloire. T'apre sa ki rapote, yo di se Luke Fouché sa a, ki te ekri pi fon atik nan konstitisyon 1950 la, e se konstitisyon sa a, ki fe, depi la sa a, ou liye la chanm,

pep lè eleksyon ki pral vote pou noumen prezident d'Haïti e se denpi konstitisyon sa ha, fam haïsyen pral gen doa vote nan eleksyon.

Bien vit, Luc Fouché te vle fè jounal le nouvo moun lan, se vil kom tremplem a aspirasyon politik li,

tandis ke Gérard de Catalogne te pito wè ki avantage l'ite kap tire kom popriete o stèlri di wa Kristof e bien vit yo chak pal fè wout yo separe.

Nan l'anè 1958, du valye nan men Luke Fouché ambassadeur d'Haïti a Washington.

Bien vit, apre sa, nan l'anè 1959, du valye transferelle kom ambassadeur d'Haïti a Ottawa nan Kanada.

La men Luke Fouché bal demisyon.

Li ekri yon not ke l te fè publie nan jounal le matin pou anonsè ke l pa nan jounal le Nouveau Monde ankor.

Dèmpi lè sa, Luc Fouché pou al tombe fò oposisyon kondivalye,

li pou al pase tout 13 vil an exil New York, kote l pou al mouri nan l'année 1984.

Jè rè de Katalon l pou al rete o kap kom sèl propriétére et directeur jounal le Nouveau Monde. Fok di Le Nouveau Monde sa, se ton gouou jounal ki te paret sou 20-24 paj chak dimanche matin. Se jounal ki te gon pel prezentasyon. El te bien ekwi. Paske jira de Katalonye kom a grije de gramer pa te premet tout kalite atik paret sou jounal la. Se touven nan tan sa, men ta travay a tan parsyel nan jounal Le Nouveau Monde. a lafwa kom korekter, kom tradikter, e kom jounalist. Kom korekter, mwen te responsab li, e fet tout koreksyon an van chak pa jounal latal sou pres.

Dezyemman, kom nan tan sa,

pot kongen yon teleskriptor, se pa la pos nan kou an vlop, jounal naten kon recevoa bulten nouvel ki te soti al etranje. E tout a tsy ki yo te ekri swa an angle ou bien an panyol. E kom tradikter, Jobman se tradi tout nouvel etranje yo an fwese.

Toasyemman, mwen te responsab yon seksyon pou rapote nouvel sa k te pase o kap an se mak tan tout peyi. Tsy kolon sa se. An bref, men sou kote, jirade katalon enterele la kronik de chien zekwaze.

Finalman, mwen te responsab tout yon kolon pou fay yon rezime nouvel radyo te bay ou bien sam te lir ki te pase al etranje nan semen la. Nan yon vrayaj di valet al fè nan or, li te profite pou l'fon diskous ou plas la douan o kap. Kotel di li pral bati yon lotel 500 chanm o kap. Le sa, touri syo pral kap pou yon ponton flotan pou mene yo mol San Nikola.

De la, yo kap to al Cuba. Disko sa a te fet devan, paske le sa, mwen te la. Fok di, la men, apreza fe hotel 500 chanm lan, li pat pran tan pou jera de Katalon, lanse nan lou nouvo moun, tout yon kampany. Pou mande gouvernman, pou lta organize yon fwa internasyonal yo kap, ese yon nan rezon ki la koz Luke Fouché pral kite jounal. Nan kolon atik de Katalon te publie yo Di te fe kompwane Kom prezide estimé Te fe bicentenè E tou sa celebrasyon bicentenè A te fe pou pou ou prens Ak citadel pi gro atraksyon turistik Ki gen ak a ibla Re amenajman aéropor ou kap E fel touneyon aéropor Internasyonal Se pati krasbou rad la jan Fwa internasyonal ou kap sa Pal bay peyi ya Fap di valye pat to finre men moun nan zon nor.

Ou pou yon jou li tap pale de departement di nor,

li dekla republikman radio. De se nor, se nor ki tante a disparetre.

Hmm, kom kwa, tout zon nou peyi a pral disparetre.

Ki don? Ou komanseman di valye pat jom okupe je radio Katalon, ak zafè organize fwa internasyonal, ni amenaje aéropor ou kapla fel vintounen yo aéropor internasyonal.

Ki donk, fwa internasyonal la pa djam fèt, ni louvwe aéropor ou kapla e fel tounen yo aéropor internasyonal.

An plus de sa, kom nou tout konen, pa djam genyen ouken afer bati hotel 500 chanm ou kapl. Rive l'anè 1964, le nouvo moun pral rentre pou ou prens,