Koleksyon› Paj Listwa: Istwa Ayiti› Gouvènman Prezidan François Duvalier (1957-1971)
Volim 15 · Chapit 50

Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?

Tèks chapit sa a soti nan transkripsyon prensipal la. Li poko korije.

Tab matyè
Chapit yo
  1. Volim 11 · Chapit 1Kiyès ki te Jeneral Antonio Kébreau? E kiyès ki te Clément Jumelle?
  2. Volim 11 · Chapit 2Kiyès ki te agwonòm Louis Déjoie?
  3. Volim 11 · Chapit 3Kiyès ki te Doktè François Duvalier?
  4. Volim 11 · Chapit 4Aktivite politik e tanperaman Doktè Duvalier
  5. Volim 11 · Chapit 5Èske Duvalier te gen konesans mistik?
  6. Volim 11 · Chapit 6Kanpay elektoral 1957
  7. Volim 11 · Chapit 7Eleksyon prezidansyèl
  8. Volim 11 · Chapit 8De 22 septem a 22 octob 1957
  9. Volim 11 · Chapit 9Premier jour, président du valier au pouvoir.
  10. Volim 11 · Chapit 10Tout d'abord Kagula, apre sa tonton makout.
  11. Volim 12 · Chapit 11Rencontre président du valier d'abord ak Clément Jumel,
  12. Volim 12 · Chapit 12General Kebro apre eleksyon
  13. Volim 12 · Chapit 13Duvalier pral kouri al genel Kebro
  14. Volim 12 · Chapit 14Apre General Kebo, di wale pal kouri ak Major Preswapier.
  15. Volim 12 · Chapit 15Se kounye ya, prezident Duvalier pa al gen problem
  16. Volim 12 · Chapit 16Sityasyon pral vin anko pi malouk
  17. Volim 12 · Chapit 17Premier invasion
  18. Volim 12 · Chapit 18SITUASYON APRE PREMIER INVASYON
  19. Volim 12 · Chapit 19Militien, Tonton Makout, Faudimanche, Clément Barbeau
  20. Volim 12 · Chapit 20Merin Merikè,
  21. Volim 13 · Chapit 21Tribulation la famin jumel
  22. Volim 13 · Chapit 22Chapit 22
  23. Volim 13 · Chapit 23Yon dezyam evasyon
  24. Volim 13 · Chapit 24di, mwen se met peyi ya,
  25. Volim 13 · Chapit 25Sityasyon ekonomik peyi
  26. Volim 13 · Chapit 26Program potekole
  27. Volim 13 · Chapit 27gwoze pou let yo ki nan ame da iti,
  28. Volim 13 · Chapit 28Di valye pou aleve kont pe, an san mak konseye franse l'eglise katolik yo ki nan pe iya.
  29. Volim 14 · Chapit 29Asasina Dokter Roger Rousseau
  30. Volim 14 · Chapit 30Arrestasyon Clement Barbeau
  31. Volim 14 · Chapit 31KOUMAN SISTEM EDUKASYON ANTEYE NAN PEYI YA?
  32. Volim 14 · Chapit 32Grev elev ak etudyan
  33. Volim 14 · Chapit 33Konsekans greve eleve ak etidyan yo pou peyi ya
  34. Volim 14 · Chapit 34MOUVEMENT KOMUNISTE
  35. Volim 14 · Chapit 35Du valye pal bay pou ap tete pal yo kou d'eta.
  36. Volim 14 · Chapit 36Jou de la Rekonnesse Nationale
  37. Volim 14 · Chapit 37Pozisyon gouvernement amerikain vis-a-vis du valier
  38. Volim 14 · Chapit 38Kouman situasyon pou alye apre sa?
  39. Volim 14 · Chapit 39Chapit 39
  40. Volim 15 · Chapit 40Divalye pou al liberer Clement Barbeau
  41. Volim 15 · Chapit 41Tentative Koudeta 14 Avril 1963
  42. Volim 15 · Chapit 42Clemant Barbo pa leve kampe kondivalye.
  43. Volim 15 · Chapit 43Babo pa leseye kidnapè Jean-Claude Duvalier.
  44. Volim 15 · Chapit 44Kitè plan Clément Barbeau?
  45. Volim 15 · Chapit 45Sa kite pase an vant tentative kidnapping Jean-Claude sa?
  46. Volim 15 · Chapit 46Kris diplomatik ant Haiti e la Republik Dominikèn
  47. Volim 15 · Chapit 47Komasman mwa me 1963
  48. Volim 15 · Chapit 48La jounen 15 me 1963
  49. Volim 15 · Chapit 49Jounal Le Nouveau Monde.
  50. Volim 15 · Chapit 50Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
  51. Volim 16 · Chapit 51Rezon ki fè du valye pa tombe nan dat 15 mai 1963
  52. Volim 16 · Chapit 52Mois de la reconnaissance nationale
  53. Volim 16 · Chapit 53Konseil Nasional de Devloupment et de Planifikasyon Konadep
  54. Volim 16 · Chapit 54Le mort Clément Barbeau
Vèsyon audio
0:00 --:--
Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?

Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?

Vive mwa mas avril 1963.

Lesa kombine pou eklate Duvalier te komanse boui.

Duvalier rele Gérard de Catalogne e konfye l misyon pou l alfon la toune pou pagane pou gouvenman nan New York ak nan ville Paris an Frans.

Efektiveman, Gérard de Catalogne pou avyon el pati.

Kon tout peyi a te konen nan dat 15 me, Duvalier te gen pou l tombe. Jura de Katalon te ten plusieurs jours apre 15 mai anvan te retounen an vey. Kom se Yvon Hippoly,

Erik Etienne,

Nelson Bell,

ak mwen menm ki se nou kat la ki te okupe publikasyon jounal le Nouveau Monde pandan toutan jura de Katalon pat la.

La menm, lè l rentre au kap, li fon reynyon pou l remersye nou e fè nou konen kouman voyaj la te pase.

Li di nou, lè lrive Nouyok, li bal yon konferans de pres nan yon gran lotel man atan.

La men, apre sa, li vwe yon telegram bay di valye pou dil ke la jan yon te bal la fini el pag en kob anko pou l kontinye voyaj la.

La men, Duvalier fè transfere yon magol ajan pou li nan yon kont Duvalier tel ouvri nan yon bank New York kont sa ate toujou goun balans de o mwen 500.000 lola. E magol ajan sa ate la pou peye yon ban espyon ki tap vwe rapor bay Duvalier sou tout aktivite yon kolon exilé haisyen ki te deja gonfle nan New York tap menen. Ne, le de Katalon ri va pari. Li pon kontak a kekzan mil te genyen lel telekol an Frans. E ki le sa te okupe gro fonksyon nan gouvernement prezident Charles de Gaulle. Li fe plizye reynyon avek yo. El fe yo kompran sityasyon ki genyen an Karib la.

Yon boss e Fidel Castro, yon sosyalist ki ap dirije Cuba. Lot boss e Juan Bosch, yon lot sosyalist ki ap dirije la Republik Dominikene.

publik sa yo se depi gwo peyi ki nan karib la.

Ak kolon komunisyo ki okipe gwo fonksyon an den gouvernman di valye. Mete ak doktrin komunis la ki deja bla yi kol bien fon nan mitan intelektuel an semak tout jenese haisyen renverse di valye kounye ya. Rien a fer. La men, komunisyo pral pan pouvoi an Haiti.

Nan page 123-124

Mèmoire d'un lider du Tiamon ki se tit an liv di vali ekri e kem palen nou de liv sa deja.

Li rapote ke nan dat 8 me, yon semen an 20-15 me, li resevoa 3 mesaj. Pweme mesaj la se yon kab ofisiel gouvernman Yui Gwe.

Dezyem mesaj la se yon kab ofisiel gouvernman Kostarika Vowebal pou fel konen.

5.000 Kostarikens ki pre pou vin lute,

bokotel pou la gloa da iti.

Troasyem mesaj la, e se li ki te pi important, se yo mesaj konfidentiel, prezident franse a chal de gol,

te charje chal le jenisel, ki te ambasadeur peyi la franse nan peyi da iti, al delivre personelman Baye du Valien an pale nasyonal.

nan mesaj konfidentiyel prezident Fonsechal de Gaulle atévouye bay Duvalier. Nou pa konen. Sepandan nan ti not, ki nan paj 124, mem liv memwa nan lider du ti amonde ke m pale nou de sa deja, Duvalier ekri, pou plyzyon rezon, li pa pou kabron mesaj sa an publik. I fò kwen se ton gro mesaj, paske dapre detay ke m pran, nan bouche kak ofisyek gad prezidentiyel. Jou sa, Di valye te ordone aske yo eskwad militer talmete yo gada vou, e orkes pa le nasyonal kazen de sa lin,

te lap pou bay ambasadeur fonse a o chan, le lap antre, e le lap soti ki te paler.

E se te pou la premia fwa, go se protokol sa, te deproye pou resevoyon ambasadeur an dan paler nasyonal.

Malourezman, di valye mouri, San l pa piblije detay ki nan mesaj konfidentyel sa. An plus de sa, malgre tout reches ki fet, nan papye ak dokumen ekri du valye kite l el mouri,

yo pa rive jwenn kopi mesaj konfidentyel sa ke prezident Charles de Gaulle te vwe baye du valye.

Sependan, nou ka spekule, Samb le prezident franse a Charles de Gaulle te jwe an gro rol pou an peche kou deta ki te gen pou renverse di valye nan dat 15 me 1963.

Piske o te prevoa apre o finje te di valye, komunis yo te pral pran pou vo an Haiti. Ak komunis nan tet ki ba, komunis nan tet la Republik Dominikene, e komunis nan tet Haiti, ki se to api gro peyi ki nan Karayib la.

sa pren tan apre sa pou komunis gaye kol nan tout Karaibla, nan tout l'Amerik sentral et tout l'Amerik du Sud.

Kom 15 mai 1963, di valye pat tombe, se pa fe ouken exagerasyon. Si nou di, se yon nan premier goblo, sistem komunis la te pran, e ki pral empeshe l vanse pi devan nan tout kontinant merikyan.

Finalman nouman de jirate katalon,

di valye.

Ditil te pot te fe di valye kado yon liv sou Moustafa Kemal Atatürk, fondateur de la tsyoki moderne. Se pati remen di valye pral remen liv sa, li pral telman remen liv sa, ou ponke nan pijor diskoul pral fe apre sa, yo pral su ponke di valye apre epete kek fraz, li ponke direktman an dan liv sa, les sa komanse feboui. Li pat ponke tan pou ton ton mache remase liv Mustafakemal atatik sa,

tou patou nan tout kote yo ven liv nan peyi ya. Apre sa, pa mande yo jwen yon liv Mustafakemal atatik nan men ou, ou la kay ou. An plus de liv Mustafakemal atatik sa, te gond lot liv ki devine tabou nan tan sa. Se le 5 ese filosofik de Mao Tse Tung, ki ton ti liv kominis. Piske ti liv ma wote seton sa te kouvri avèk yon plastik rouj, akos koule rouj sa, te gen an pil moun ki devin viktim, et te pase mouvè mouvman. Si zo ka lem akout al fè rechèche karyou, yon tombe si yon diksyonè fransè. La rouj, ki nan tan sa te gen pou koule rouj, ou bien nepot ki liv ki te kouvri an rouj. Kom pi fò makout yo pat kon ni liyo ni ekri, i sifif selman yo rogo liv po rouj, pou la mem ou nan ka. I le sa sa ou poan, se pa ou.