Unvetted
This transcription has not yet been manually reviewed against the original audio and may contain transcription, spelling, or formatting errors.
Jouman di valye fè pa tombe nan dat 15 me 1963?
Vive mwa mas avril 1963.
Lesa kombine pou eklate Duvalier te komanse boui.
Duvalier rele Gérard de Catalogne e konfye l misyon pou l alfon la toune pou pagane pou gouvenman nan New York ak nan ville Paris an Frans.
Efektiveman, Gérard de Catalogne pou avyon el pati.
Kon tout peyi a te konen nan dat 15 me, Duvalier te gen pou l tombe. Jura de Katalon te ten plusieurs jours apre 15 mai anvan te retounen an vey. Kom se Yvon Hippoly,
Erik Etienne,
Nelson Bell,
ak mwen menm ki se nou kat la ki te okupe publikasyon jounal le Nouveau Monde pandan toutan jura de Katalon pat la.
La menm, lè l rentre au kap, li fon reynyon pou l remersye nou e fè nou konen kouman voyaj la te pase.
Li di nou, lè lrive Nouyok, li bal yon konferans de pres nan yon gran lotel man atan.
La men, apre sa, li vwe yon telegram bay di valye pou dil ke la jan yon te bal la fini el pag en kob anko pou l kontinye voyaj la.
La men, Duvalier fè transfere yon magol ajan pou li nan yon kont Duvalier tel ouvri nan yon bank New York kont sa ate toujou goun balans de o mwen 500.000 lola. E magol ajan sa ate la pou peye yon ban espyon ki tap vwe rapor bay Duvalier sou tout aktivite yon kolon exilé haisyen ki te deja gonfle nan New York tap menen. Ne, le de Katalon ri va pari. Li pon kontak a kekzan mil te genyen lel telekol an Frans. E ki le sa te okupe gro fonksyon nan gouvernement prezident Charles de Gaulle. Li fe plizye reynyon avek yo. El fe yo kompran sityasyon ki genyen an Karib la.
Yon boss e Fidel Castro, yon sosyalist ki ap dirije Cuba. Lot boss e Juan Bosch, yon lot sosyalist ki ap dirije la Republik Dominikene.
publik sa yo se depi gwo peyi ki nan karib la.
Ak kolon komunisyo ki okipe gwo fonksyon an den gouvernman di valye. Mete ak doktrin komunis la ki deja bla yi kol bien fon nan mitan intelektuel an semak tout jenese haisyen renverse di valye kounye ya. Rien a fer. La men, komunisyo pral pan pouvoi an Haiti.
Nan page 123-124
Mèmoire d'un lider du Tiamon ki se tit an liv di vali ekri e kem palen nou de liv sa deja.
Li rapote ke nan dat 8 me, yon semen an 20-15 me, li resevoa 3 mesaj. Pweme mesaj la se yon kab ofisiel gouvernman Yui Gwe.
Dezyem mesaj la se yon kab ofisiel gouvernman Kostarika Vowebal pou fel konen.
5.000 Kostarikens ki pre pou vin lute,
bokotel pou la gloa da iti.
Troasyem mesaj la, e se li ki te pi important, se yo mesaj konfidentiel, prezident franse a chal de gol,
te charje chal le jenisel, ki te ambasadeur peyi la franse nan peyi da iti, al delivre personelman Baye du Valien an pale nasyonal.
nan mesaj konfidentiyel prezident Fonsechal de Gaulle atévouye bay Duvalier. Nou pa konen. Sepandan nan ti not, ki nan paj 124, mem liv memwa nan lider du ti amonde ke m pale nou de sa deja, Duvalier ekri, pou plyzyon rezon, li pa pou kabron mesaj sa an publik. I fò kwen se ton gro mesaj, paske dapre detay ke m pran, nan bouche kak ofisyek gad prezidentiyel. Jou sa, Di valye te ordone aske yo eskwad militer talmete yo gada vou, e orkes pa le nasyonal kazen de sa lin,
te lap pou bay ambasadeur fonse a o chan, le lap antre, e le lap soti ki te paler.
E se te pou la premia fwa, go se protokol sa, te deproye pou resevoyon ambasadeur an dan paler nasyonal.
Malourezman, di valye mouri, San l pa piblije detay ki nan mesaj konfidentyel sa. An plus de sa, malgre tout reches ki fet, nan papye ak dokumen ekri du valye kite l el mouri,
yo pa rive jwenn kopi mesaj konfidentyel sa ke prezident Charles de Gaulle te vwe baye du valye.
Sependan, nou ka spekule, Samb le prezident franse a Charles de Gaulle te jwe an gro rol pou an peche kou deta ki te gen pou renverse di valye nan dat 15 me 1963.
Piske o te prevoa apre o finje te di valye, komunis yo te pral pran pou vo an Haiti. Ak komunis nan tet ki ba, komunis nan tet la Republik Dominikene, e komunis nan tet Haiti, ki se to api gro peyi ki nan Karayib la.
sa pren tan apre sa pou komunis gaye kol nan tout Karaibla, nan tout l'Amerik sentral et tout l'Amerik du Sud.
Kom 15 mai 1963, di valye pat tombe, se pa fe ouken exagerasyon. Si nou di, se yon nan premier goblo, sistem komunis la te pran, e ki pral empeshe l vanse pi devan nan tout kontinant merikyan.
Finalman nouman de jirate katalon,
di valye.
Ditil te pot te fe di valye kado yon liv sou Moustafa Kemal Atatürk, fondateur de la tsyoki moderne. Se pati remen di valye pral remen liv sa, li pral telman remen liv sa, ou ponke nan pijor diskoul pral fe apre sa, yo pral su ponke di valye apre epete kek fraz, li ponke direktman an dan liv sa, les sa komanse feboui. Li pat ponke tan pou ton ton mache remase liv Mustafakemal atatik sa,
tou patou nan tout kote yo ven liv nan peyi ya. Apre sa, pa mande yo jwen yon liv Mustafakemal atatik nan men ou, ou la kay ou. An plus de liv Mustafakemal atatik sa, te gond lot liv ki devine tabou nan tan sa. Se le 5 ese filosofik de Mao Tse Tung, ki ton ti liv kominis. Piske ti liv ma wote seton sa te kouvri avèk yon plastik rouj, akos koule rouj sa, te gen an pil moun ki devin viktim, et te pase mouvè mouvman. Si zo ka lem akout al fè rechèche karyou, yon tombe si yon diksyonè fransè. La rouj, ki nan tan sa te gen pou koule rouj, ou bien nepot ki liv ki te kouvri an rouj. Kom pi fò makout yo pat kon ni liyo ni ekri, i sifif selman yo rogo liv po rouj, pou la mem ou nan ka. I le sa sa ou poan, se pa ou.